Επιτυχία Υποψηφίου

Σε τι διαφέρει η φήμη από την ταυτότητα;©

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης (MD, ORL, DDS, PhD)

Υπάρχει θεμελιώδης  διαφορά μεταξύ της ταυτότητας και της φήμης ,  αν και μερικές φορές  αυτές οι  δύο μπορεί να αλληλεπιδρούν.

Tι είναι η ταυτότητα

Σύμφωνα με τον  Erikson η ταυτότητα είναι η αίσθηση συνοχής και συνέχειας που έχει το άτομο για τον εαυτό του στον χρόνο και στον κοινωνικό του περίγυρο. H έννοια της ταυτότητας μπορεί να δώσει την  απάντηση στο ερώτημα «ποιος είμαι;» και «πού ανήκω;». Για τον Erikson, η διαμόρφωση ταυτότητας είναι βασικό ψυχοκοινωνικό έργο της εφηβείας, μέσα από τη σύνθεση προσωπικών εμπειριών, αξιών, ρόλων και κοινωνικών προσδοκιών[1].

Η «ταυτότητα» είναι ο τρόπος με τον οποίο ορίζουμε τον εαυτό μας, τόσο ατομικά, όσο και κοινωνικά, και αποτελεί ένα δυναμικό σύνολο προσωπικών, κοινωνικών και πολιτισμικών χαρακτηριστικών που αλλάζει στον χρόνο.

Σε γενικές γραμμές η ταυτότητα, αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο ή μια ομάδα ορίζει και κατανοεί τον εαυτό της σε σχέση με τους άλλους. Η ταυτότητα είναι δυναμική, πολιτισμικά συγκροτούμενη και ανοιχτή σε διαπραγμάτευση[2].

Η ταυτότητα είναι η αυτοαντίληψη, η οποία διαμορφώνεται  μέσα στην όλο και πιο ρευστή σύγχρονη κοινωνία[3].

Στη σύγχρονη εποχή η διαδικτυακή ταυτότητα είναι η ψηφιακή «εκδοχή» του εαυτού, που επιτρέπει έκφραση, πειραματισμό και αναγνώριση σε περιβάλλοντα online, η οποία και αυτή συχνά συμβάλλει στη διαμόρφωση της συνολικής ταυτότητας ενός ατόμου[4].

Στην ψυχολογία, η ταυτότητα ορίζεται ως η οργανωμένη και συνεκτική αίσθηση του εαυτού, που περιλαμβάνει τα χαρακτηριστικά, τις αξίες, τις πεποιθήσεις, τις εμπειρίες και την προσωπική ιστορία του ατόμου. Αποτελεί το αποτέλεσμα της διαδικασίας με την οποία το άτομο αποκτά αυτογνωσία και συγκροτεί μια σταθερή αλλά εξελισσόμενη εικόνα για το «ποιος είναι» και «πού ανήκει» [1, 5, 6].

Πως  δημιουργείται η ταυτότητα;

Η ταυτότητα αποτελεί μια εσωτερική διαδικασία, που συγκροτείται μέσα από την αυτοεξέταση, τις εμπειρίες, τις επιλογές και την κατανόηση του εαυτού.
Σύμφωνα με τον Erikson (1968), η ταυτότητα είναι το αίσθημα συνέχειας και συνοχής που αποκτά το άτομο, καθώς ενσωματώνει προσωπικές εμπειρίες και κοινωνικούς ρόλους σε μια ενιαία εικόνα του εαυτού[1].
Ο Marcia (1966) επεκτείνοντας τη θεωρία του Erikson, τόνισε ότι η διαμόρφωση ταυτότητας περνά από διαδικασίες εξερεύνησης και δέσμευσης, ανάλογα με τις επιλογές που κάνει το άτομο για αξίες και στόχους[5].
Από ανθρωπιστική σκοπιά, ο Rogers (1951) μίλησε για την αυτοαντίλψη,  δηλαδή την οργανωμένη εικόνα που έχει το άτομο για τον εαυτό του, η οποία διαμορφώνεται μέσα από την αυτογνωσία και την προσωπική εμπειρία και περιλαμβάνει σκέψεις, συναισθήματα, πεποιθήσεις και αξίες που συγκροτούν την προσωπική ταυτότητα[6].

Τέλος, άλλες προσεγγίσεις, όπως του Kroger (2007) και των Schwartz, Luyckx & Vignoles (2011), υπογραμμίζουν ότι η ταυτότητα είναι μια διαρκής, δυναμική, συνεχής και εξελικτική διεργασία  διεργασία αυτοκατανόησης, που εξελίσσεται καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής[7, 8].

Η ταυτότητα δεν είναι κάτι που έχουμε, αλλά κάτι που κάνουμε (a doing, not a being) μέσω της αφήγησης, η οποία εξελίσσεται σε απάντηση σε νέες εμπειρίες καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής[9].

Η ταυτότητα είναι  ένας επαναλαμβανόμενος κύκλος εναλλακτικών εξερευνήσεων  και αφοσίωσης σε επιλογές, ο οποίος συνεχίζεται και στην ενήλικη ζωή, αναθεωρώντας προηγούμενες αποφάσεις[10].

Η ταυτότητα δεν βασίζεται μόνο στο παρόν και το παρελθόν, αλλά εξελίσσεται με βάση τους μελλοντικούς στόχους και τις φιλοδοξίες μας, που αλλάζουν συνεχώς, καθιστώντας την μια διεργασία προσανατολισμένη στο μέλλον[11].

Στο σύγχρονο κόσμο οι κατηγορίες ταυτότητας (φύλο, φυλή) έχουν αποσταθεροποιηθεί και  δεν θεωρούνται πλέον δεδομένες ή σταθερές, αλλά ως εργαλείο κατηγοριοποίησης, διεκδίκησης και διαπραγμάτευσης. Η ταυτότητα, επομένως, είναι μια συνεχής κοινωνική και πολιτική διεργασία, όχι ένα στατικό γεγονός[12].

Στις σύγχρονες κοινωνίες, η ταυτότητα είναι κάτι που πρέπει να κατασκευάσουμε, να διαχειριστούμε και να αναθεωρήσουμε συνεχώς μέσω των επιλογών μας, λόγω της απομάκρυνσης από παράδοση και σταθερές κοινωνικές δομές[13].

• Ποιος ελέγχει την ταυτότητα;
• Το άτομο έχει τον κύριο έλεγχο  της ταυτότητάς του, διότι μπορεί να την αναπτύξει, να την αλλάξει και να την διαμορφώσει με την πάροδο του χρόνου[5,6,7].

Το άτομο διαθέτει σημαντική, αλλά όχι απόλυτη, ικανότητα να ελέγχει και να διαμορφώνει την ταυτότητά του μέσα σε ένα δομημένο κοινωνικό πεδίο. Ο “έλεγχος” μας είναι περιορισμένος από τα υπάρχοντα πολιτισμικά πλαίσια και νόρμες που μας προϋπάρχουν. Διαμορφώνουμε την ταυτότητα, αλλά μέσα σε ένα προϋπάρχον σύστημα κατηγοριοποίησης[14].

Έχει σταθερότητα η ταυτότητα;

Η ταυτότητα αποτελεί μια σχετικά σταθερή και συνεκτική αίσθηση του εαυτού, η οποία προσφέρει συνέχεια στον χρόνο και ανθεκτικότητα απέναντι σε εξωτερικές κριτικές ή κοινωνικές πιέσεις. Ο Erikson είναι ο θεμελιωτής της έννοιας της “αίσθησης ταυτότητας” (sense of identity). Για αυτόν, η επίλυση της “κρίσης ταυτότητας” οδηγεί στην απόκτηση μιας συνεκτικής και σχετικά σταθερής αίσθησης του εαυτού που παρέχει ψυχολογική συνέχεια από το παρελθόν στο μέλλον. Αυτή η σταθερότητα θεωρείται απαραίτητη για την ψυχική υγεία και την ανθεκτικότητα.

 Ο Erikson (1968) τόνισε ότι η ταυτότητα λειτουργεί ως αίσθηση προσωπικής συνέχειας που δεν μεταβάλλεται εύκολα[5]. Η ταυτότητα βιώνεται ως ενιαία και διαρκής στον χρόνο, παρά τις αλλαγές στην εμπειρία και την προσωπικότητα[15]. Ο Marcia (1980), μέσα από τις καταστάσεις ταυτότητας, έδειξε ότι η «επιτευγμένη ταυτότητα» χαρακτηρίζεται από σταθερότητα και ανθεκτικότητα.

Ο Rogers (1951) υποστήριξε ότι η αυτοαντίληψη διαθέτει έναν πυρήνα βασικών αξιών που παραμένουν σταθερές, παρά τις εξωτερικές κριτικές[6]. Σύγχρονες προσεγγίσεις, όπως της Kroger (2007) και των Schwartz, Luyckx & Vignoles (2011), επιβεβαιώνουν ότι η ταυτότητα έχει έναν σταθερό πυρήνα που εξασφαλίζει συνέχεια, ενώ ταυτόχρονα εξελίσσεται δυναμικά μέσα από εμπειρίες και αλλαγές[7, 8].

Παράδειγμα: Είσαι ένας ενσυναίσθητος άνθρωπος που αγαπά τη μουσική και πιστεύει στη δικαιοσύνη. Αυτό είναι μέρος της ταυτότητάς σου, ανεξάρτητα από το αν οι άλλοι το γνωρίζουν ή το εκτιμούν.

Στη σύγχρονη εποχή  τα ψηφιακά μέσα λειτουργούν ως “εστίες αφήγησης” (narrative hubs) όπου οι άνθρωποι συνεχώς επιδεικνύουν, πειραματίζονται και αναθεωρούν διαφορετικές πτυχές της ταυτότητάς τους μέσω της online αυτοπαρουσίασης.  Αυτό επιταχύνει και εντείνει τη διαδικασία της συνεχούς αυτοκατανόησης[16].

Ο McAdams, αν και υποστηρίζει τη δυναμική της αφήγησης, τονίζει ότι ένα από τα κύρια καθήκοντα της “ιστορίας του εαυτού” είναι ακριβώς να δημιουργήσει μια αίσθηση συνέχειας, νοήματος και σταθερότητας. Η αφήγηση είναι ο μηχανισμός με τον οποίο εξασφαλίζουμε ψυχολογική συνέχεια ενώπιων των αλλαγών, “διορθώνοντας” ασυνέχειες μέσω της ιστορίας που λέμε στον εαυτό μας[17].

Η ταυτότητα είναι ανεξάρτητη από τη γνώμη των άλλων

Η ταυτότητα θεωρείται ως εσωτερική και σταθερή αίσθηση του εαυτού, η οποία δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τις γνώμες ή τις κρίσεις των άλλων.

 Ο Erikson (1968) τόνισε ότι η ταυτότητα προσφέρει προσωπική συνέπεια και συνοχή, ανεξάρτητα από κοινωνική αναγνώριση[1].

Ο Rogers (1951) περιγράφει την αυτοαντίληψη ως έναν πυρήνα βασικών αξιών που παραμένει σταθερός παρά τις εξωτερικές πιέσεις[6].

Ο Marcia (1980) υπογράμμισε ότι η «επιτευχθείσα  ταυτότητα» βασίζεται σε προσωπικές επιλογές αξιών και στόχων, ανεξάρτητα από εξωτερικές προσδοκίες[5]. Άλλες  αναλύσεις, όπως της Kroger (2007), δείχνουν ότι η ταυτότητα εξελίσσεται μέσω αυτογνωσίας και προσωπικών αποφάσεων, χωρίς να εξαρτάται από τη γνώμη των άλλων[7].

Η θέση ότι “η ταυτότητα είναι ανεξάρτητη από τη γνώμη των άλλων” , αν και είναι  μια ενδιαφέρουσα φιλοσοφική θέση, εν τούτοις  αντίκειται στη συντριπτική πλειοψηφία της σύγχρονης ψυχολογικής, κοινωνιολογικής και φιλοσοφικής βιβλιογραφίας.

Η επιστημονική συναίνεση υποστηρίζει ότι η ταυτότητα είναι διακοινοτική (intersubjective) και κοινωνικά διαμορφωμένη. Δεν μπορεί να υπάρξει αίσθηση του εαυτού (self) χωρίς την ύπαρξη και την αντίληψη του Άλλου (Other)[18, 19].

Η Butler, επηρεασμένη από τον Freud και τον Foucault, υποστηρίζει ότι ο εαυτός σχηματίζεται μέσα από τις σχέσεις εξουσίας και την εξάρτηση από τους άλλους. Η “υποταγή” (subjection) δεν είναι απλώς κάτι που μας επιβάλλεται, αλλά είναι ο ίδιος ο μηχανισμός μέσω του οποίου γινόμαστε υποκείμενα. Δηλαδή, η ταυτότητά μας προκύπτει από τη διαδικασία μέσω της οποίας ενσωματώνουμε και απαντάμε στις προσδοκίες, τις απαιτήσεις και ακόμη και τις κριτικές των άλλων[20].

Τι είναι φήμη;

Η Φήμη είναι  η φτερωτή δύναμη του λόγου. Στην ελληνική μυθολογία, η Φήμη – γνωστή και ως Όσσα – δεν είναι μια μεγάλη θεότητα όπως η Αθηνά ή ο Απόλλων, αλλά μια παρουσία διακριτική και ταυτόχρονα πανταχού παρούσα. Συμβολίζει την ταχύτητα με την οποία ο λόγος, η είδηση ή και το κουτσομπολιό, εξαπλώνονται ανάμεσα στους ανθρώπους. Ο Όμηρος την τοποθετεί στην Ιλιάδα ως αγγελιαφόρο του Δία (Όμηρος, Ιλιάδα, Β 93-94). Μια φωνή που διατρέχει τον στρατό και ξεσηκώνει τους πολεμιστές. Εδώ η φήμη δεν είναι ψίθυρος, αλλά ένα θεϊκό κάλεσμα που αποκτά δύναμη σχεδόν χειροπιαστή.

Ο Ησίοδος πηγαίνει πιο βαθιά: Στη Θεογονία γεννά τη  Φήμη από τη Γη, σαν μια φυσική δύναμη που αναβλύζει από τον ίδιο τον κόσμο. Μ’ αυτόν τον τρόπο η Φήμη αποκτά κάτι το αναπόφευκτο, σαν τον άνεμο ή τον σεισμό· είναι μια δύναμη που απλώς υπάρχει και επενεργεί, άλλοτε προς το καλό, άλλοτε προς το κακό[21].

Οι Ρωμαίοι, με τον Βιργίλιο, έδωσαν στη Φήμη μορφή σχεδόν τερατώδη: ‘Ενα πλάσμα με αμέτρητα μάτια, αυτιά και στόματα, που δεν κοιμάται ποτέ. Πρόκειται για εικόνα που κάνει αισθητή την ανησυχία απέναντι στη δύναμη της φήμης: Ένα ον που βλέπει και ακούει τα πάντα, που δεν σταματά να μιλά, αδιάφορο για το αν οι λόγοι είναι αληθινοί ή ψευδείς[22].

Η Φήμη λοιπόν βρίσκεται στο μεταίχμιο. Είναι ταυτόχρονα αγγελιαφόρος θεϊκής βούλησης και άτακτος φορέας ψευδών λόγων. Εκφράζει την αγωνία των ανθρώπων απέναντι σε κάτι που δεν μπορούν να ελέγξουν: Τη διάδοση της πληροφορίας. Δεν είναι τυχαίο ότι συνδέεται με τα φτερά,  όπως το πουλί πετά απρόβλεπτα, έτσι και η φήμη φεύγει από το στόμα και δεν επιστρέφει, ταξιδεύοντας όπου θέλει.

Σε μια κοινωνία προφορική όπως η αρχαία, όπου οι λέξεις μεταφέρονταν από στόμα σε στόμα, η Φήμη δεν ήταν απλώς σύμβολο. Ήταν μια εμπειρία καθημερινή, σχεδόν απτή. Ο άνθρωπος των πόλεων και των αγορών γνώριζε καλά ότι η φήμη μπορούσε να υψώσει έναν ήρωα ή να καταστρέψει μια οικογένεια. Η θεοποίηση αυτής της δύναμης δείχνει ακριβώς το πόσο κεντρικός ήταν ο λόγος στη δημόσια και ιδιωτική ζωή.

Σήμερα, μπορούμε να διαβάσουμε τη Φήμη σαν προεικόνιση του τρόπου με τον οποίο η πληροφορία εξαπλώνεται στον δικό μας κόσμο: ακαριαία, ανεξέλεγκτα, συχνά χωρίς διασταύρωση. Κι έτσι, η αρχαία αυτή μορφή δεν είναι μόνο κομμάτι ενός μακρινού μύθου, αλλά ένας καθρέφτης της ίδιας της ανθρώπινης εμπειρίας με τον λόγο και τη δύναμή του[23

Με τα σημερινά δεδομένα φήμη είναι  το τι πιστεύουν οι άλλοι ότι είσαι. Η φήμη αναφέρεται στην εικόνα και την κοινωνική αντίληψη που έχουν οι άλλοι για ένα άτομο ή έναν οργανισμό. Ο Goffman (1959) τόνισε ότι η φήμη διαμορφώνεται μέσα από τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και την παρουσίαση του εαυτού στις καθημερινές σχέσεις[24].

Ο Fombrun & van Riel (2004) περιγράφουν τη φήμη ως ένα είδος κοινωνικού σήματος ή κοινωνικής ταυτότητας,  το οποίο αποδίδεται από τρίτους και καθορίζει την αξιοπιστία και την αποδοχή στην κοινότητα[23].

Ο Kreps & Wilson (1982) υπογράμμισαν ότι η φήμη λειτουργεί ως κοινωνικό σήμα και επηρεάζει τις προσδοκίες των άλλων σε καταστάσεις αβεβαιότητας[25]. Τέλος, οι Barnes & Brown (2019) αβαφέρουν ότι, η φήμη διαδίδεται και ενισχύεται μέσα από κοινωνικά δίκτυα και συλλογικές αξιολογήσεις[26].

Ο σύγχρονος ορισμός της φήμης 

Η συλλογική αντίληψη και αξιολόγηση ενός οντοτήτου (οργανισμού, προϊόντος, ατόμου ή τόπου) από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (stake holders), που διαμορφώνεται συνεχώς μέσω των άμεσων εμπειριών, των αφηγημάτων και της αλληλεπίδρασης σε ψηφιακά και αναλογικά μέσα. Είναι ένα δυναμικό, ευάλωτο και στρατηγικά κρίσιμο άυλο περιουσιακό στοιχείο που επηρεάζει τη συμπεριφορά των ατόμων απέναντί της.  Η φήμη είναι ένα στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο  (άυλο περιουσιακό στοιχείο) που δημιουργεί αξία και επηρεάζει τη συμπεριφορά[23].

Η φήμη είναι συνεχώς σε ροή και μπορεί να αλλάξει ραγδαία λόγω μιας κρίσης που «κυκλοφορεί» στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης social media σε ώρες ή λεπτά. Γι΄αυτό απαιτεί συνεχή παρακολούθηση (reputation monitoring)[27].

Η ψηφιακή εποχή επιτρέπει τη μέτρηση της φήμης με Big Data και Analytics. Υπάρχει άμεση συσχέτιση μεταξύ online φήμης, οικονομικής απόδοσης και αξίας μάρκας (brand equity)[28].

Η ευκολία διάδοσης πληροφοριών (και παραπληροφοριών) δημιουργεί σημαντικούς κινδύνους. Η διαχείριση κρίσεων (crisis management) είναι πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της διαχείρισης φήμης[29].

Η φήμη μιας εταιρείας συνδέεται άμεσα με την ανάληψη κοινωνικής ευθύνης (CSR) και την ηθική της συμπεριφορά. Οι επενδυτές και οι καταναλωτές αξιολογούν τις πρακτικές ESG [30].

Η σημασία της φήμης μιας εταιρείας στους ίδιους τους υπαλλήλους της. Οι ευχαριστημένοι υπάλληλοι είναι οι καλύτεροι πρεσβευτές της[31].

Η φήμη ως  συλλογική αντίληψη και αξιολόγηση μιας οντότητας  (οργανισμού, προϊόντος, ατόμου ή τόπου) από όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη, που διαμορφώνεται συνεχώς μέσω των άμεσων εμπειριών, των αφηγημάτων και της αλληλεπίδρασης σε ψηφιακά και αναλογικά μέσα είναι ένα δυναμικό, ευάλωτο και στρατηγικά κρίσιμο άυλο περιουσιακό στοιχείο που επηρεάζει τη συμπεριφορά των ατόμων απέναντί της[23].

Προέλευση της φήμης

Η φήμη αποτελεί κοινωνικό φαινόμενο που δημιουργείται εξωτερικά και αντανακλά την εικόνα που σχηματίζουν οι άλλοι για ένα άτομο ή έναν οργανισμό, με βάση την ερμηνεία των λόγων, των πράξεων και της συμπεριφοράς του.

Ο Goffman (1959) τόνισε ότι η φήμη προκύπτει μέσα από την κοινωνική αλληλεπίδραση και την παρουσίαση του εαυτού στις καθημερινές σχέσεις[24].

Οι Fombrun & van Riel (2004) την περιγράφουν ως κοινωνικό σήμα ή ταυτότητα που κατασκευάζεται από την αντίληψη των άλλων[23], ενώ οι Kreps & Wilson (1982) υπογραμμίζουν ότι λειτουργεί ως κοινωνικό σήμα που εξαρτάται από την πληροφορία και την ερμηνεία των τρίτων[25].

Ο Barnes & Brown (2019) έδειξαν ότι η φήμη διαδίδεται και ενισχύεται μέσα από κοινωνικά δίκτυα και συλλογικές αξιολογήσεις, ενώ στη σύγχρονη εποχή η διαμόρφωσή της συνεχώς επηρεάζεται από τις αλληλεπιδράσεις στα ψηφιακά μέσα[26].

Αυτό δείχνει τη μετάβαση από την παθητική προστασία της φήμης στην ενεργή συμμετοχή και δημιουργία αφηγημάτων στις ψηφιακές πλατφόρμες[32].

Έλεγχος της φήμης

Η φήμη μπορεί να επηρεαστεί σε κάποιο βαθμό από το ίδιο το άτομο, μέσα από τις πράξεις, τα λόγια και τη συμπεριφορά του. Ωστόσο, η τελική της διαμόρφωση εξαρτάται από την ερμηνεία και τις προσδοκίες των άλλων, γεγονός που περιορίζει τον πλήρη έλεγχο της [24].

Η κοινωνική παρουσίαση του εαυτού αποτελεί βασικό παράγοντα που συνδιαμορφώνει τη φήμη, καθώς κάθε αλληλεπίδραση λειτουργεί ως μήνυμα προς τρίτους. Εντούτοις, η κοινωνική ταυτότητα και η φήμη κατασκευάζονται κυρίως από τις αντιλήψεις των άλλων, γεγονός που καθιστά τη διαχείρισή τους μερικώς ελεγχόμενη [23].

Στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή, η φήμη διαμορφώνεται έντονα μέσα από κοινωνικά δίκτυα, συλλογικές αξιολογήσεις και αλληλεπιδράσεις σε πλατφόρμες, όπου η διάδοση και η ενίσχυση της εικόνας είναι ταχύτερες και πολυπλοκότερες[32].

Τέλος, η φήμη σε περιβάλλοντα αβεβαιότητας λειτουργεί ως κοινωνικό σήμα που εξαρτάται από την πληροφόρηση και τις ερμηνείες τρίτων. Οι Kreps & Wilson (1982) υπογράμμισαν ότι οι αντιλήψεις των άλλων είναι καθοριστικές για τη διατήρηση ή την απώλειά της, ιδίως όταν η πληροφορία είναι ατελής ή αμφίσημη[25].

Σταθερότητα της φήμης

Η φήμη είναι ευμετάβλητη και εύθραυστη, καθώς μπορεί να αλλάξει απότομα εξαιτίας μιας διάδοσης, ενός χαρακτηρισμού ή μιας μεμονωμένης πράξης. Η εικόνα που σχηματίζεται γύρω από το άτομο ή τον οργανισμό δεν παραμένει σταθερή, αλλά υπόκειται σε συνεχή αναδιαμόρφωση [24].

Η κοινωνική παρουσίαση του εαυτού και οι καθημερινές αλληλεπιδράσεις παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της φήμης. Ωστόσο, η τελική της μορφή εξαρτάται από την αντίληψη των άλλων, γεγονός που καθιστά τη φήμη δυναμική και όχι μόνιμη[23].

Η φήμη ως κοινωνικό σήμα ή ταυτότητα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητη σε αρνητικές κριτικές ή αποτυχημένες ενέργειες. Ακόμη και μεμονωμένα περιστατικά μπορούν να διαβρώσουν μια θετική εικόνα που έχει χτιστεί με την πάροδο του χρόνου[25].

Στη σύγχρονη ψηφιακή εποχή, η φήμη διαμορφώνεται και μεταβάλλεται γρήγορα μέσω συλλογικών αξιολογήσεων και κοινωνικών δικτύων. Νέες πληροφορίες ή γεγονότα μπορούν να αλλάξουν αιφνίδια την κοινωνική εικόνα, δείχνοντας τη ρευστότητα της φήμης στον ψηφιακό δημόσιο χώρο[32].

• Παράδειγμα:Στην εργασία σου, θεωρείσαι αξιόπιστος και γρήγορος στις λύσεις. Αυτή είναι η φήμη σου στο γραφείο. Μπορεί να αντιστοιχεί στην ταυτότητά σου (να είσαι πραγματικά αξιόπιστος) ή όχι (μπορεί απλώς να είσαι καλός στο να δίνεις αυτήν την εντύπωση).

Τι συμβαίνει όταν η φήμη ταιριάζει με την ταυτότητα

 Όταν η φήμη ταιριάζει με την ταυτότητα αποτελεί την ιδανική κατάσταση, όπου η κοινωνική εικόνα ενός ατόμου ή οργανισμού αντανακλά την πραγματική του ταυτότητα. Όταν υπάρχει συνέπεια μεταξύ αυτοαντίληψης και συμπεριφοράς, η κοινωνική παρουσίαση του εαυτού μπορεί να ευθυγραμμιστεί με την ουσία του ατόμου [24].

Η αυθεντικότητα προκύπτει όταν η αυτοαντίληψη εκφράζεται με συνέπεια στους άλλους, δημιουργώντας αίσθηση διαφάνειας και αξιοπιστίας. Έρευνες δείχνουν ότι η φήμη είναι πιο σταθερή και θετική όταν οι εξωτερικές αντιλήψεις βασίζονται σε ακριβείς και ειλικρινείς πληροφορίες[23].

Η φήμη που συμφωνεί με την ουσιαστική ταυτότητα ενισχύει την εμπιστοσύνη και τη φερεγγυότητα στις κοινωνικές και επαγγελματικές σχέσεις. Στη σύγχρονη εποχή, η στρατηγική επικοινωνία και το ψηφιακό μάρκετινγκ δίνουν έμφαση στη σύγκλιση φήμης και ταυτότητας, καθώς η ασυμφωνία μπορεί να οδηγήσει σε κρίση εμπιστοσύνης[32].

Τέλος, η σχέση μεταξύ ταυτότητας και φήμης είναι θεμελιώδης για την οργανωσιακή διαχείριση. Παρότι δεν είναι ταυτόσημες, λειτουργούν ως δύο πλευρές του ίδιου νομίσματος: η ταυτότητα εκφράζει το “ποιοι είμαστε” και η φήμη το “πώς μας αντιλαμβάνονται οι άλλοι” [26].

Όταν η φήμη ευθυγραμμίζεται με την πραγματική ταυτότητα, αναδεικνύεται  ως αυθεντικότητα, καθώς η συνέπεια ανάμεσα στην αυτοαντίληψη και την κοινωνική παρουσίαση του εαυτού δημιουργεί αίσθηση γνησιότητας που αναγνωρίζεται από τους άλλους[24].

Η συμφωνία αυτή ενισχύει την εμπιστοσύνη, αφού οι εξωτερικές αντιλήψεις βασίζονται σε ακριβείς πληροφορίες και μειώνεται η αβεβαιότητα στις κοινωνικές και επαγγελματικές σχέσεις[23].

Παράλληλα, η φήμη που αντανακλά πιστά την ουσιαστική ταυτότητα συμβάλλει στη μακροπρόθεσμη αξιοπιστία, στοιχείο που είναι ιδιαίτερα κρίσιμο στη σύγχρονη εποχή των κοινωνικών δικτύων, όπου η διαφάνεια και η συνέπεια αποτελούν θεμέλια της φερεγγυότητας[32].

Τι συμβαίνει όταν η φήμη δεν ταιριάζει με την ταυτότητα

Όταν η φήμη δεν ταιριάζει με την ταυτότητα  δημιουργείται ένα “χάσμα αντίληψης”, το οποίο συχνά οφείλεται σε φήμες, παρεξηγήσεις ή προκαταλήψεις. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η κοινωνική παρουσίαση του εαυτού μπορεί να παρερμηνευθεί, οδηγώντας σε λανθασμένες εντυπώσεις για το άτομο ή τον οργανισμό[24].

Η φήμη μπορεί να υποβαθμιστεί λόγω ελλιπών ή λανθασμένων πληροφοριών, γεγονός που δημιουργεί απόσταση από την πραγματική ταυτότητα. Σε συνθήκες αβεβαιότητας, η ερμηνεία των τρίτων καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη διαμόρφωση αυτής της αρνητικής εικόνας[25].

Οι φήμες και οι προκαταλήψεις έχουν τη δύναμη να βλάψουν την αξιοπιστία και την κοινωνική εικόνα, υπονομεύοντας την εμπιστοσύνη. Όταν η αντίληψη των άλλων δεν ευθυγραμμίζεται με την πραγματική ταυτότητα, μειώνεται η φερεγγυότητα και η κοινωνική αποδοχή[23].

Στη σύγχρονη εποχή, τα κοινωνικά δίκτυα ενισχύουν τη διάδοση λανθασμένων αντιλήψεων και επιταχύνουν την αναπαραγωγή τους [26]. Όταν η φήμη δεν αντανακλά την πραγματική ταυτότητα—είτε λόγω αβεβαιότητας, ασυνέπειας ή παρερμηνειών—οι καταναλωτές τείνουν να αντιλαμβάνονται τη μάρκα ως αναξιόπιστη, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια πελατών, κρίση εμπιστοσύνης και μείωση της αξίας της μάρκας[26].

• Συμπέρασμα

• Η ταυτότητα αφορά την αυθεντικότητα και τον εαυτό σου.
• Η φήμη αφορά την αντίληψη και τη κοινωνική εικόνα.

Το κλειδί για μια υγιή ψυχολογία και επιτυχημένες σχέσεις είναι να δουλέψεις πρώτα πάνω στην ταυτότητά σου (να γνωρίσεις και να βελτιώσεις τον εαυτό σου) και έπειτα, μέσω των πράξεών σου, να επιτρέψεις στη φήμη σου να προκύψει φυσικά ως μια πιστή αντανάκλαση της ταυτότητάς σου. Η προσπάθεια διαμόρφωσης της φήμης χωρίς μια γερή ταυτότητα  είναι σαν να χτίζεις ένα σπίτι σε άμμο.

Η ταυτότητα αφορά την αυθεντικότητα και την εσωτερική αίσθηση του εαυτού, ενώ η φήμη αντικατοπτρίζει την κοινωνική αντίληψη και εικόνα του ατόμου.

Η η ταυτότητα παρέχει προσωπική συνέπεια και αίσθηση του εαυτού[1].

Η ψυχολογική υγεία προκύπτει όταν αυτοαντίληψη  εκφράζεται με συνέπεια στους άλλους[6].  

Η φήμη προκύπτει από τις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις και τις πράξεις του ατόμου[24].

Η φήμη λειτουργεί καλύτερα όταν βασίζεται σε αυθεντικά χαρακτηριστικά και αξίες[23].

Μια σταθερή ταυτότητα οδηγεί σε αυθεντική αυτοέκφραση και συνεπή κοινωνική εικόνα. Συνολικά, η υγιής ψυχολογία και οι επιτυχημένες σχέσεις επιτυγχάνονται όταν πρώτα δουλεύουμε πάνω στην ταυτότητά μας και στη συνέχεια επιτρέπουμε στη φήμη να προκύψει φυσικά ως αντανάκλασή της[5].

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1.Erikson, E. H. Identity: Youth and Crisis. New York: Norton, 1968.
2.Stuart Hall Questions of Cultural Identity Reprint Edition. Sage Publications, 1996
3.Anthony Giddens Modernity and Self-Identity, Self and Society in the Late Modern Age. Stanford University Press, 1991
4.Turkle, S. Life on the Screen: Identity in the Age of the Internet. New York: Simon & Schuster, 1995.
5.Marcia, J. E. Development and validation of ego-identity status. (1966). Journal of Personality and Social Psychology, 3(5), 551–558.
6.Rogers, C. R. Client-Centered Therapy. Boston: Houghton Mifflin. (1951).
7.Kroger, J. (2007). Identity Development: Adolescence Through Adulthood (2nd ed.). Sage Publications.
8.Schwartz, S. J., Luyckx, K., & Vignoles, V. L. (Eds.). (2011). Handbook of Identity Theory and Research. Springer
9.McAdams, D. P. (2021). The Strange Case of the Narrative Self. Sociology of Religion, 82(1), 19–36.
10.Luyckx, K., Teppers, E., Klimstra, T. A., & Rassart, J. (2014). Identity processes and personality traits and styles in adolescence: Directionality of effects and developmental trajectories. Developmental Psychology, 50(8), 2144–2153.
11.Baumeister, R. F., & Maranges, H. M. (2018). Consciousness of the future as a novel component of self. Current Directions in Psychological Science, 27(1), 1-6.
12.Brubaker, R. (2016). Trans: Gender and Race in an Age of Unsettled Identities. Princeton University Press.
13.Giddens, A. (1991). Modernity and Self-Identity: Self and Society in the Late Modern Age. Stanford University Press.
14.Butler, J. (1990). Gender Trouble: Feminism and the Subversion of Identity. Routledge.
15.Trenton Merricks – Self and Identity (Oxford University Press, 2022).
16.Papacharissi, Z. (2020). The narrative of the self: The meaning of media and the process of identity formation in the networked society. In The Handbook of Media and Mass Communication Theory (pp. 1-14). Wiley.
17.McAdams, D. P. (2021). The Strange Case of the Narrative Self. Sociology of Religion, 82(1), 19–36.
18.Mead, G. H. (1934). Mind, Self and Society. University of Chicago Press.
19Cooley, C. H. (1902). Human Nature and the Social Order. Charles Scribner’s Sons.
20. Butler, J. (1997). The Psychic Life of Power: Theories in Subjection. Stanford University Press.. .
21.Ησίοδος, Θεογονία, στ. 383-384.(Hesiod, Theogony, Oxford Classical Texts, Oxford University Press, 1966 (ed. M.L. West).
22.Βιργίλιος, Αινειάδα, Δ 173-188. (P. Vergili Maronis Aeneis, Oxford Classical Texts, Oxford University Press, 1969 (ed. R.A.B. Mynors)
23.Fombrun, C. J., & van Riel, C. B. M. (2004). Fame & Fortune: How Successful Companies Build Winning Reputations. FT Prentice Hall.
24.Goffman, E. (1959). The Presentation of Self in Everyday Life. New York: Anchor Books.
25.Kreps, D. M., & Wilson, R. (1982). Reputation and Imperfect Information. Journal of Economic Theory, 27(2), 253–279.
26.Barnes, J. C., & Brown, S. L. (2019). Reputation in Social Networks: Theory and Evidence. New York: Routledge.
27.Einwiller, S., & Korn, K. (2019). The Future of Reputation Management: How to Successfully Plan and Implement a Digital Strategy. Routledge.
28.Ponzi, L. J., Fombrun, C. J., & Gardberg, N. A. (2011). RepTrak™: A Comprehensive Model for Measuring Corporate Reputation. Corporate Reputation Review.
29.Coombs, W. T. (2019). Ongoing Crisis Communication: Planning, Managing, and Responding (5th ed.). Sage Publications.
30.Eccles, R. G., & Klimenko, S. (2019). The Investor Revolution: Shareholders are getting serious about sustainability. Harvard Business Review
31.Smidts, A., Pruyn, A. T. H., & van Riel, C. B. (2020). The impact of employee communication and perceived external prestige on organizational identification
32.Einwiller, S., & Korn, K. (2019). The Future of Reputation Management: How to Successfully Plan and Implement a Digital Strategy. Routledge.

 

Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας 

Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.