Επιτυχία Υποψηφίου

Ποια η διαφορά ενός πεινασμένου σκύλου και ενός πεινασμένου ανθρώπου (κατά τον Mark Twain)

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης (MD, ORL, DDS, PhD)

O Mark Twain, Αμερικανός συγγραφέας (1835-1910) είχε γράψει μια χαρακτηριστική φράση για να δείξει τη συμπεριφορική διαφορά μεταξύ σκύλου και ανθρώπου διατύπωσε τη σκέψη:

Αν ταΐσεις έναν πεινασμένο σκύλο, θα σε αγαπάει και θα σου είναι πιστός.
Αν ταΐσεις έναν πεινασμένο άνθρωπο, μπορεί να σε προδώσει. Αυτή η  ρήση του Mark Twain για τη διαφορά ανάμεσα σε έναν πεινασμένο σκύλο και έναν πεινασμένο άνθρωπο αποτελεί μια αιχμηρή, σατιρική παρατήρηση για την ανθρώπινη φύση. Σύμφωνα με αυτή, αν ταΐσεις έναν πεινασμένο σκύλο θα σε αγαπά και θα σου είναι πιστός, ενώ αν ταΐσεις έναν άνθρωπο, υπάρχει το ενδεχόμενο να σε προδώσει. Η θέση αυτή δεν λειτουργεί ως κυριολεκτική γενίκευση, αλλά ως σχόλιο πάνω στην πολυπλοκότητα, την αστάθεια και την ενίοτε αχαριστία του ανθρώπου [1,2].

Ο σκύλος προβάλλεται ως σύμβολο φυσικότητας και άμεσης ανταπόκρισης: η ικανοποίηση μιας βασικής ανάγκης γεννά ευγνωμοσύνη, η οποία εκδηλώνεται με πίστη και αφοσίωση. Δεν μεσολαβούν υπολογισμοί ή ιδιοτελή κίνητρα. Αντίθετα, ο άνθρωπος, ακόμη και σε κατάσταση ανάγκης, παραμένει φορέας επιθυμιών, συμφερόντων και φιλοδοξιών. Η ικανοποίηση μιας ανάγκης δεν εγγυάται ευγνωμοσύνη· μπορεί να οδηγήσει σε νέες απαιτήσεις ή και σε ανταγωνισμό. Έτσι, ο Twain αναδεικνύει όχι απλώς την αδυναμία, αλλά την ηθική αστάθεια του ανθρώπου [2].

Η προβληματική αυτή αποκτά βαθύτερη φιλοσοφική διάσταση αν ιδωθεί υπό το πρίσμα της σκέψης του Διογένης ο Σινωπεύς (κυνικός Φιλόσοφος  412π.Χ. – 323π.Χ.). Ο Διογένης, ως εκπρόσωπος του Κυνισμού, απέρριπτε τις κοινωνικές συμβάσεις και υποστήριζε μια ζωή σύμφωνη με τη φύση, απαλλαγμένη από τεχνητές ανάγκες και επιφανειακές αξίες [3,4]. Δεν είναι τυχαίο ότι η ονομασία «Κυνικοί» συνδέεται ετυμολογικά με τον σκύλο, τον οποίο θεωρούσε πρότυπο αυτάρκειας, ειλικρίνειας και αυθεντικότητας. Ο σκύλος δεν υποκρίνεται, δεν επιδιώκει κοινωνική αποδοχή και δεν δεσμεύεται από περιττές επιθυμίες. Ζει άμεσα και αληθινά.

Σε αυτό το πλαίσιο, η σατιρική παρατήρηση του Twain φαίνεται να συναντά μια φιλοσοφική επιβεβαίωση: η ανθρώπινη αχαριστία και αστάθεια μπορούν να ερμηνευθούν ως συνέπειες της απομάκρυνσης από τη φυσική απλότητα και της εμπλοκής σε ένα σύνθετο δίκτυο κοινωνικών και προσωπικών επιδιώξεων. Ωστόσο, η ανθρώπινη πολυπλοκότητα δεν αποτελεί μόνο πηγή ελαττωμάτων· είναι ταυτόχρονα και η βάση της ηθικής ελευθερίας, της δημιουργικότητας και της δυνατότητας αυτοβελτίωσης [5].

Το Ευαγγέλιο, όπως εκφράζεται στη διδασκαλία του Ιησού Χριστού, προσεγγίζει το ίδιο ζήτημα από διαφορετική, βαθύτερα ηθική σκοπιά. Καταρχάς, δεν αγνοεί την ανθρώπινη αδυναμία. Η πιθανότητα αχαριστίας ή ακόμη και προδοσίας αναγνωρίζεται ρητά μέσα από παραδείγματα όπως η προδοσία του Ιούδα και η άρνηση του Πέτρου [6]. Με αυτή την έννοια, η ευαγγελική θεώρηση δεν απέχει από τη ρεαλιστική παρατήρηση του Twain.

Ωστόσο, η ουσιαστική διαφοροποίηση του Ευαγγελίου έγκειται στο ότι δεν περιορίζεται σε μια διαγνωστική περιγραφή της ανθρώπινης φύσης, αλλά προτείνει έναν ριζικά διαφορετικό ηθικό προσανατολισμό. Ο άνθρωπος καλείται να πράττει το καλό όχι με βάση την προσδοκία ανταπόδοσης ή ευγνωμοσύνης, αλλά ως έκφραση ανιδιοτελούς αγάπης. Η εντολή της αγάπης προς τον πλησίον —ακόμη και προς τον εχθρό— υπερβαίνει τη λογική της συναλλαγής και εισάγει ένα πρότυπο ηθικής που δεν εξαρτάται από τη συμπεριφορά του άλλου [6,7].

Παράλληλα, το Ευαγγέλιο τονίζει τη δυνατότητα μεταμόρφωσης του ανθρώπου. Σε αντίθεση με το ζώο, που παραμένει σταθερό στη φύση του, ο άνθρωπος έχει την ικανότητα της μετάνοιας, της αυτογνωσίας και της αλλαγής. Η αχαριστία δεν αποτελεί αναπόφευκτη μοίρα, αλλά μια κατάσταση που μπορεί να ξεπεραστεί μέσω της ηθικής καλλιέργειας και της πνευματικής αναγέννησης [7].

Συνεπώς, ενώ ο Twain σατιρίζει την ανθρώπινη αστάθεια και ο Διογένης προτείνει μια επιστροφή στη φυσική απλότητα, το Ευαγγέλιο προχωρά ένα βήμα παραπέρα: δεν καλεί τον άνθρωπο να γίνει «σαν το ζώο», αλλά να υπερβεί τις αδυναμίες του μέσω της συνειδητής επιλογής της αγάπης και της αρετής. Η πιστότητα του σκύλου είναι αποτέλεσμα φύσης· η πιστότητα του ανθρώπου, όταν επιτυγχάνεται, είναι αποτέλεσμα ελευθερίας και ηθικής επιλογής.

Εν κατακλείδι, η σύγκριση ανάμεσα σε σκύλο και άνθρωπο λειτουργεί ως αφορμή για έναν ευρύτερο στοχασμό γύρω από την ανθρώπινη κατάσταση. Η αχαριστία και η αστάθεια συνυπάρχουν με τη δυνατότητα για βαθιά ευγνωμοσύνη και ανιδιοτελή προσφορά. Μέσα σε αυτή την ένταση αναδεικνύεται τόσο η τραγικότητα όσο και το μεγαλείο του ανθρώπου.

Βιβλιογραφία (Vancouver)

1. Twain M. Pudd’nhead Wilson and Other Tales. New York: Oxford University Press; 1996.
2. Kaplan F. Mark Twain and His World. New York: Simon & Schuster; 1974.
3. Αποστολίδης Τ. Βίοι φιλοσόφων (αρχαίο κείμενο & μετάφραση). Αθήνα: Κάκτος; 1994.
4. Navia LE. Diogenes the Cynic: The War Against the World. Amherst: Prometheus Books; 1998.
5. Blackburn S. Ethics: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press; 2001.
6. Η Καινή Διαθήκη. Αθήνα: Ελληνική Βιβλική Εταιρεία; 2000. (Κατά Λουκάν 6:27–35· Κατά Ματθαίον 26:14–75).
7. Stott J. The Message of the Sermon on the Mount. Leicester: Inter-Varsity Press; 1978.

Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας 

Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.