Τρώγονται οι φλούδες του πορτοκαλιού;
Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης (MD, ORL, DDS, PhD), Αικατερίνη Γκέλη (MD, Radiologist)
Η Ελλάδα ανήκει στις χώρες που ευδοκιμεί η πορτοκαλιά. Σήμερα καλλιεργούνται διάφορα είδη πορτοκαλιάς στις παράλιες περιοχές και τα Ελληνικά νησιά, που παράγουν πορτοκάλια εξαιρετικής ποιότητας και υψηλής περιεκτικότητας σε θρεπτικά συστατικά. Κατά κανόνα οι φλούδες απορρίπτονται και καταναλώνεται η σάρκα του πορτοκαλιού. Παρά τούτο πολλοί, γνωρίζοντας τον πλούτο των φλουδών των πορτοκαλιών σε πολύτιμες, για την ανθρώπινη υγεία, ουσίες καταναλώνουν συχνά τα ξύσματα της φλούδας του πορτοκαλιού. Η φλούδα πορτοκαλιού χρησιμοποιείται ως αρωματικός παράγοντας στον τομέα της ζαχαροπλαστικής και τα αιθέρια έλαια που εξάγονται από τις φλούδες χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία καλλυντικών [1].
Οι φλούδα του πορτοκαλιού είναι πλούσια σε θρεπτικά συστατικά και φυτικές ίνες
Το πορτοκάλι είναι ένα εξαιρετικά θρεπτικό τρόφιμο, πηγή φυτοχημικών ενώσεων όπως η βιταμίνη C, τα φλαβονοειδή και τα καροτινοειδή, τα οποία του προσδίδουν επίσης την αντιοξειδωτική του ιδιότητα[2].
Επίσης όμως και οι φλούδες πορτοκαλιού είναι επίσης πλούσιες σε πολλά θρεπτικά συστατικά, όπως φυτικές ίνες, βιταμίνη C και φυτικές ενώσεις όπως οι πολυφαινόλες.
Τα υποπροϊόντα του πορτοκαλιού (φλούδα, μεμβράνες και σπόροι) απορρίπτονται γενικά στο περιβάλλον, αυξάνοντας την ποσότητα των οργανικών αποβλήτων στη φύση. Η βιομηχανία χρησιμοποιεί πολύ λίγα από τα απόβλητα για την παραγωγή πηκτίνης, μελάσας, ινών, ελαίων και ζωοτροφών. Ωστόσο, αυτά τα παραπροϊόντα περιέχουν υψηλά επίπεδα βιταμίνης C, θειαμίνης, νιασίνης, πυριδοξίνης, φωσφόρου, ασβεστίου, σιδήρου, μαγνησίου και καλίου, καθώς και διαλυτές και αδιάλυτες διαιτητικές ίνες. Τα υπολείμματα φρούτων είναι επίσης πηγές βιοδραστικών ενώσεων, ιδιαίτερα φλαβονοειδών και φαινολικών οξέων. Προηγούμενη έρευνα είχε δείξει τα θετικά αποτελέσματα της προσθήκης φλούδας εσπεριδοειδών σε διάφορα προϊόντα όπως κράκερ, κεφτεδάκια, μαρμελάδα] και γιαούρτι.
Μελέτες δείχνουν ότι οι δίαιτες πλούσιες σε βιταμίνη C και φυτικές ίνες ωφελούν την υγεία της καρδιάς και του πεπτικού συστήματος και μπορεί να προστατεύουν από ορισμένους τύπους καρκίνου
Η φλούδα πορτοκαλιού περιέχει επίσης καλές ποσότητες προβιταμίνης Α, φυλλικού οξέος, ριβοφλαβίνης, θειαμίνης, βιταμίνης Β6 και ασβεστίου Η φλούδα του πορτοκαλιού είναι πλούσια στο φλαβονοειδές εσπεριδίνη, που διαθέτει ισχυρές αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις και αντικαρκινικές ιδιότητες[3].
Οι άφθονες πολυφαινόλες της φλούδας του πορτοκαλιού μπορούν να βοηθήσουν στην πρόληψη και τη διαχείριση πολλών χρόνιων παθήσεων, όπως ο διαβήτης τύπου 2, η παχυσαρκία και η νόσος του Αλτσχάϊμερ.
Τα αιθέρια έλαια της φλούδας του πορτοκαλιού και των εσπεριδοειδών αποτελούνται από διάφορες βιολογικά δραστικές ενώσεις που ανήκουν κυρίως στις κατηγορίες των μονοτερπενίων και των σεσκιτερπενίων. Αυτές οι ενώσεις έχουν επιδείξει αρκετές ιδιότητες που προάγουν την υγεία, όπως αντιμικροβιακές, αντιοξειδωτικές, αντιφλεγμονώδεις και αντικαρκινικές ιδιότητες[4].
H φλούδα του πορτοκαλιού είναι επίσης πλούσια σε D-λιμονίνη, η οποία είναι ένα καλά αναγνωρισμένο μονοτερπένιο που χρησιμοποιείται συνήθως ως αρωματικό συστατικό σε αιθέρια έλαια. Το D-λιμονένιο είναι γνωστό ότι έχει αξιοσημείωτες βιολογικές δράσεις. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά για τη θεραπεία διαφόρων παθήσεων και ασθενειών. Λόγω των διαφορετικών λειτουργιών του, μπορεί να χρησιμοποιηθεί αποτελεσματικά για την ανθρώπινη υγεία. Πολλές μελέτες έχουν αναφέρει ότι το D-λιμονίνη παίζει αποτελεσματικά πολύτιμο ρόλο στην πρόληψη αρκετών χρόνιων και εκφυλιστικών ασθενειών, διότι ασκεί αντιοξειδωτικό, αντιδιαβητικό, αντικαρκινικό, αντιφλεγμονώδες, καρδιοπροστατευτικό, γαστροπροστατευτικό, ηπατοπροστατευτικό, ανοσορυθμιστικό, αντι-ινωτικό, αντιγονοτοξικό αποτέλεσμα[5].
Πιθανά μειονεκτήματα της φλούδας του πορτοκαλιού
Υπολείμματα φυτοφαρμάκων
Οι φλούδες των πορτοκαλιών είναι δυνατόν να περιέχουν κατάλοιπα φυτοφαρμάκων. Τα φυτοφάρμακα χρησιμοποιούνται συχνά σε εσπεριδοειδή όπως τα πορτοκάλια για προστασία από τη μούχλα και άλλους παθογόνους μικροοργανισμούς. .Αν και μελέτες έχουν βρει ότι ο εσωτερικός καρπός των πορτοκαλιών έχει πολύ χαμηλά ή μη ανιχνεύσιμα επίπεδα φυτοφαρμάκων, οι φλούδες περιέχουν σημαντικά υψηλότερες ποσότητες Μελέτες συνδέουν τη χρόνια πρόσληψη φυτοφαρμάκων με αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, συμπεριλαμβανομένου του αυξημένου κινδύνου καρκίνου και της ορμονικής δυσλειτουργίας.
Αυτές οι επιδράσεις συνδέονται κυρίως με χρόνια υψηλά επίπεδα έκθεσης και όχι με τις σχετικά μικρές ποσότητες που βρίσκονται στο εσωτερικό και στη φλούδα των φρούτων.
Ωστόσο, εξακολουθεί να συνιστάται να πλένονται τα πορτοκάλια κάτω από ζεστό νερό για να μειώνεται η ποσότητα των φυτοφαρμάκων που καταναλώνονται. Οι φυσικοχημικές ιδιότητες των φυτοφαρμάκων και ο τύπος της τροφικής διαδικασίας ασκούν σημαντική επίδραση στην τύχη των υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων. Τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων διασκορπίζονται κυρίως στις φλούδες του πορτοκαλιού. Tο πλύσιμο με νερό της βρύσης μπορεί να μειώσει τα επίπεδα υπολειμμάτων φυτοφαρμάκων κατά 26-84%. Η ποσότητα των υπολειμμάτων στα πορτοκάλια μειώθηκε κατά 63-100% κατά την επεξεργασία του χυμού φρούτων, ενώ τα υπολείμματα αφαιρέθηκαν κατά 90-100% μετά την επεξεργασία της μαρμελάδας. Πολλοί παραγωγοί για λόγους προστασίας και διατήρησης της φρεσκάδας και του χρόνου ζωής των πορτοκαλιών τα κερώνουν[1].
Το κέρωμα των πορτοκαλιών είναι μια διαδικασία που χρησιμοποιείται για να παρατείνεται η διάρκεια ζωής των πορτοκαλιών, να διατηρείται η εμφάνισή τους φρέσκια και να μειώνεται η απώλεια υγρασίας. Για το κέρωμα, χρησιμοποιούνται ειδικά κεριά τροφίμων που είναι ασφαλή για κατανάλωση και εγκεκριμένα για χρήση σε τρόφιμα.
Παρά τούτο, είναι καλό να πλένονται καλά τα πορτοκάλια προτού καταναλωθούν ή χρησιμοποιηθεί το ξύσμα της φλούδας τους. Αν σκοπεύετε να χρησιμοποιήσετε τη φλούδα στη μαγειρική ή να προσθέσετε ξύσμα πορτοκαλιού στο φαγητό σας, αναζητήστε πορτοκάλια με ένδειξη ότι είναι ακέρωτα ή βιολογικά.
Τα φυτοφάρμακα με υψηλό συντελεστή οκτανόλης-νερού απορροφούνται από το κερί της φλούδας του πορτοκαλιού, επομένως παρέμειναν στη φλούδα και δεν μπορούν να αφαιρεθούν εύκολα με το πλύσιμο. Επιπλέον, τα φυτοφάρμακα με χαμηλότερη υδατοδιαλυτότητα δεν διαχέονταν εύκολα μέσω των χυμών φρούτων από το τμήμα πολτού του φρούτου[1].
Η φλούδα του πορτοκαλιού είναι δύσπεπτη
Λόγω της σκληρής τους υφής και της υψηλής περιεκτικότητας σε φυτικές ίνες, οι φλούδες πορτοκαλιού μπορεί να είναι δύσκολο να χωνευτούν.
Η κατανάλωση τους, ειδικά μεγαλύτερων κομματιών κάθε φορά, θα μπορούσε να προκαλέσει στομαχικές ενοχλήσεις, όπως πόνο στο στομάχι, κράμπες ή φούσκωμα.
Η φλούδα του πορτοκαλιού έχει δυσάρεστη γεύση και υφή
Σε αντίθεση με τον εσωτερικό καρπό ενός πορτοκαλιού, η φλούδα έχει μια σκληρή, ξηρή υφή που είναι δύσκολο να μασηθεί. Η φλούδα του πορτοκαλιού είναι πικρή και καυστική στη γεύση, και αυτό αποτρέπει τη χρησιμοποίησή της. Βεβαίως η τοποθέτηση μικρής ποσότητας ξυσμάτων φλούδας του πορτοκαλιού συνδυάζεται γευστικά με ορισμένα είδη φαγητού. Η κατανάλωση λοιπόν των ξυσμάτων που πορτοκαλιού με ορισμένα φαγητά εξυπηρετεί την πρόσληψη των πολύτιμων και ευεργετικών για την υγεία, συστατικών τους.
Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση
1.Omeroglu PY, Acoglu Celik B, Koc Alibasoglu E.The Effect of Household Food Processing on Pesticide Residues in Oranges (Citrus sinensis). Foods. 2022 Dec 5;11(23):3918.
2.Flavia Teixeira, Bruna Aparecida dos Santos, Graziela Nunes, Jaqueline Machado Soares, Luane Aparecida do Amaral, Gabriel Henrique Oliveira de Souza, Juliano Tadeu Vilela de Resende, Bruna Menegassi, Bruna Paola Murino Rafacho, Kélin Schwarz, Elisvânia Freitas dos Santos, Daiana Novello. Addition of Orange Peel in Orange Jam: Evaluation of Sensory, Physicochemical, and Nutritional Characteristics. Molecules . 2020 Apr 4;25(7):1670. doi: 10.3390/molecules25071670
3.Rodrigues CV, Pintado M.Hesperidin from Orange Peel as a Promising Skincare Bioactive: An Overview. Int J Mol Sci. 2024 Feb 4;25(3):1890.
4.Tundis R, Xiao J, Silva AS, Carreiró F, Loizzo MR. Health-Promoting Properties and Potential Application in the Food Industry of Citrus medica L. and Citrus clementina Hort. Ex Tan. Essential Oils and Their Main Constituents. Plants (Basel). 2023 Feb 21;12(5):991.
5.Anandakumar P, Kamaraj S, Vanitha MK.D-limonene: A multifunctional compound with potent therapeutic effects. J Food Biochem. 2021 Jan;45(1):e13566.
Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση, παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.