Επιτυχία Υποψηφίου

«Ο καλύτερος τρόπος να φτιάξεις τη διάθεσή σου είναι να προσπαθήσεις να φτιάξεις τη διάθεση κάποιου άλλου» Mark Tain[8]

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης

Η ανθρώπινη διάθεση δεν αποτελεί ένα αμιγώς εσωτερικό και απομονωμένο ψυχικό φαινόμενο, αλλά επηρεάζεται καθοριστικά από τη σχέση του ατόμου με τους άλλους. Η θέση ότι η βελτίωση της διάθεσης ενός άλλου ανθρώπου μπορεί να λειτουργήσει ως ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να βελτιωθεί και η δική μας ψυχική κατάσταση βρίσκει ισχυρή τεκμηρίωση τόσο στη φιλοσοφία και την ψυχολογία όσο και στη χριστιανική πίστη. Η προσφορά, η αγάπη και η ενσυναίσθηση αναδεικνύονται ως κοινό σημείο σύγκλισης αυτών των προσεγγίσεων.

Ήδη από την αρχαιότητα, η φιλοσοφική σκέψη τόνιζε τον κοινωνικό χαρακτήρα της ανθρώπινης ευτυχίας. Ο Αριστοτέλης χαρακτήριζε τον άνθρωπο «φύσει πολιτικόν ζῷον» και υποστήριζε ότι η ευδαιμονία επιτυγχάνεται μέσω της άσκησης της αρετής μέσα στην κοινότητα [1]. Η φροντίδα για τον άλλον δεν αποτελεί απλώς κοινωνική υποχρέωση, αλλά βασική προϋπόθεση για την προσωπική ολοκλήρωση και την εσωτερική ισορροπία.

Η σύγχρονη ψυχολογία επιβεβαιώνει αυτή τη διαχρονική θέση. Ερευνητικά δεδομένα δείχνουν ότι η αλτρουιστική συμπεριφορά ενεργοποιεί νευροβιολογικούς μηχανισμούς ευχαρίστησης, όπως η απελευθέρωση ντοπαμίνης και ωκυτοκίνης, που συνδέονται με θετικά συναισθήματα και μείωση του άγχους [2]. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως “helper’s high” και περιγράφει τη συναισθηματική ανάταση που βιώνει το άτομο όταν βοηθά τον συνάνθρωπό του [3]. Έτσι, η προσπάθεια να φτιάξουμε τη διάθεση κάποιου άλλου επιστρέφει στον ίδιο τον δράστη ως ψυχική ανταμοιβή.

Παράλληλα, η στροφή προς τις ανάγκες των άλλων μειώνει την υπερβολική ενασχόληση με τον εαυτό, η οποία συχνά συνδέεται με αρνητικά συναισθήματα, όπως το άγχος και η θλίψη [4]. Μέσα από την προσφορά, το άτομο αποκτά μια ευρύτερη προοπτική της ζωής και αναπτύσσει ανθεκτικότητα απέναντι στις προσωπικές δυσκολίες. Επιπλέον, η ενίσχυση των κοινωνικών δεσμών καλλιεργεί την αίσθηση του «ανήκειν», η οποία θεωρείται θεμελιώδης ψυχολογική ανάγκη [5] και συμβάλλει ουσιαστικά στη μείωση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων [6].

Η χριστιανική πίστη προσεγγίζει την ίδια αλήθεια από πνευματική σκοπιά. Στο κέντρο της χριστιανικής διδασκαλίας βρίσκεται η αγάπη προς τον πλησίον ως έκφραση της αγάπης προς τον Θεό. Ο Χριστός διακηρύσσει: «Ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν» (Ματθ. 22:39), υποδηλώνοντας ότι η φροντίδα για τον άλλον δεν έρχεται σε αντίθεση με την προσωπική ευημερία, αλλά την προϋποθέτει. Η χαρά, σύμφωνα με τη χριστιανική θεολογία, γεννιέται μέσα από τη σχέση και την προσφορά.

Η Καινή Διαθήκη τονίζει ότι η προσφορά αποτελεί πηγή ευλογίας: «Μακάριον ἐστὶ μᾶλλον διδόναι ἢ λαμβάνειν» (Είναι μακάριο να δίνεις παρά να λαμβάνεις) (Πράξ. 20:35). Η χαρά που βιώνει ο πιστός όταν ανακουφίζει τον πόνο του άλλου δεν είναι απλώς συναισθηματική, αλλά πνευματική. Οι Πατέρες της Εκκλησίας, όπως ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, επισημαίνουν ότι η ελεημοσύνη και η αγάπη θεραπεύουν τόσο εκείνον που δέχεται τη βοήθεια όσο και εκείνον που την προσφέρει [7]. Η απαλλαγή από τον εγωκεντρισμό θεωρείται βασική προϋπόθεση για την πνευματική χαρά.

Ωστόσο, τόσο η ψυχολογία όσο και η χριστιανική παράδοση τονίζουν τη σημασία των ορίων. Η προσφορά δεν πρέπει να μετατρέπεται σε εξάντληση ή αυτοακύρωση. Η απουσία αυτοφροντίδας μπορεί να οδηγήσει σε συναισθηματική κόπωση, γνωστή ως «κόπωση συμπόνιας» [8]. Παράλληλα, η χριστιανική πίστη υπογραμμίζει ότι η αγάπη πρέπει να είναι ελεύθερη και ανιδιοτελής, όχι μέσο αυτοεπιβεβαίωσης, καθώς «ἐὰν… ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν εἰμί» (εάν…. αλλά δεν έχω αγάπη, τίποτα δεν είμαι (Α΄ Κορ. 13:2).

Συμπερασματικά, η θέση ότι ο καλύτερος τρόπος να φτιάξει κανείς τη διάθεσή του είναι να προσπαθήσει να φτιάξει τη διάθεση κάποιου άλλου επιβεβαιώνεται, τόσο επιστημονικά, όσο και θεολογικά. Η προσφορά, η αγάπη και η κοινωνική σύνδεση λειτουργούν ως γέφυρα ανάμεσα στην ψυχική και την πνευματική ευεξία. Μέσα από την ανιδιοτελή φροντίδα για τον συνάνθρωπο, ο άνθρωπος δεν βελτιώνει μόνο τη διάθεσή του, αλλά βρίσκει βαθύτερο νόημα και πληρότητα στη ζωή.

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1. Αριστοτέλης. Ηθικά Νικομάχεια. Μετάφραση: Δημήτριος Λυκούδης. Αθήνα: Εκδόσεις Κάκτος· 1993Moll J, Krueger F, Zahn R, Pardini M, de Oliveira-Souza R, Grafman J. Human fronto–mesolimbic networks guide decisions about charitable donation. Proc Natl Acad Sci U S A. 2006;103(42):15623–15628.
2. Luks A. The healing power of doing good. Int J Psychother. 1988;3(3):1–11.
3. Lyubomirsky S. The How of Happiness. New York: Penguin Press; 2007.
4. Baumeister RF, Leary MR. The need to belong: desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychol Bull. 1995;117(3):497–529.
5. Post SG. Altruism, happiness, and health: It’s good to be good. Int J Behav Med. 2005;12(2):66–77.
6. Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Υπόμνημα εις το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιον, Ομιλίες ΝΖ΄-ΟΕ΄ (τ. 11Α–12) [Ελληνική Πατρολογία / ΕΠΕ]. Θεσσαλονίκη: Εκδοτικός Οίκος «Το Βυζάντιον»· 1990.
7. Figley CR. Compassion fatigue: Psychotherapists’ chronic lack of self care. J Clin Psychol. 2002;58(11):1433–1441.
8. Twain M. Mark Twain’s Notebook. Prepared for publication with comments by Albert Bigelow Paine. New York: Harper & Brothers; 1935.

Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας 

Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.