Επιτυχία Υποψηφίου

Mην προσδοκάς θαυματουργές λύσεις η εύκολους δρόμους. Η πρόοδος κατακτάται με σταθερά βήματα και συνεχείς μικρές νίκες©.

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης

Η ανθρώπινη ιστορία είναι γεμάτη από την επιθυμία για θαύματα, εύκολες λύσεις και ξαφνικές ανατροπές της μοίρας. Από την αρχαιότητα μέχρι τη σύγχρονη εποχή, ο άνθρωπος συχνά στρέφεται προς τη γρήγορη σωτηρία, την «ευκαιρία της ζωής», τον δρόμο χωρίς κόπο. Ωστόσο, η ελληνική πνευματική παράδοση – φιλοσοφική, ιστορική, ποιητική και θεολογική – επιμένει σχεδόν ομόφωνα σε μία διαφορετική αλήθεια: η ανοδική πορεία δεν χαρίζεται, αλλά κερδίζεται σταθερά, με κόπο, επιμονή και μικρές, διαδοχικές επιτυχίες.

Η αρχαία ελληνική φιλοσοφία και η απόρριψη των συντομεύσεων

Ο Αριστοτέλης, στα «Ηθικά Νικομάχεια», απορρίπτει ρητά την ιδέα της στιγμιαίας αρετής. Η ευδαιμονία, γράφει, δεν είναι αποτέλεσμα τύχης ή θεϊκής εύνοιας, αλλά «ἐνέργεια ψυχῆς κατ’ ἀρετήν», μια διαρκής πράξη που χτίζεται μέσα στον χρόνο [1]. Για τον Σταγειρίτη φιλόσοφο, ο άνθρωπος γίνεται ενάρετος πράττοντας ενάρετα, όχι ελπίζοντας σε θαύματα. Η αρετή είναι συνήθεια, όχι δώρο.

Αντίστοιχα, οι Στωικοί φιλόσοφοι – και ιδίως ο Επίκτητος – διδάσκουν την αυτάρκεια και την αποδοχή της προσπάθειας ως μοναδικού ελέγξιμου πεδίου δράσης. «Μη ζητείς να γίνονται τα πράγματα όπως τα θέλεις, αλλά θέλε να γίνονται όπως γίνονται», σημειώνει [2]. Η προτροπή αυτή δεν είναι παραίτηση, αλλά άρνηση της ψευδαίσθησης της εύκολης επιτυχίας. Η πρόοδος έρχεται μέσω πειθαρχίας, όχι μέσω συντομεύσεων.

Ο Πλάτων, στην «Πολιτεία», χρησιμοποιεί την αλληγορία του σπηλαίου για να δείξει ότι η γνώση και η αλήθεια απαιτούν επίπονη ανάβαση. Ο δεσμώτης δεν απελευθερώνεται ξαφνικά· πονά, δυσφορεί, αντιστέκεται στο φως [3]. Η ανοδική πορεία είναι επώδυνη, αλλά αληθινή.

Ιστορική εμπειρία: οι Έλληνες και ο μόχθος της ανόδου

Η ελληνική ιστορία δεν είναι ιστορία θαυμάτων, αλλά αντοχής. Ο Θουκυδίδης, καταγράφοντας τον Πελοποννησιακό Πόλεμο, τονίζει ότι τα μεγάλα γεγονότα δεν προκύπτουν από θεϊκή παρέμβαση, αλλά από ανθρώπινες επιλογές, λάθη και επιμονή [4]. Η ιστορική του μέθοδος απορρίπτει τον μύθο υπέρ της ευθύνης.

Ο Ξενοφών, στην «Κύρου Ανάβαση», παρουσιάζει την πορεία των Μυρίων όχι ως ηρωικό θαύμα, αλλά ως αποτέλεσμα πειθαρχίας, οργάνωσης και συνεχούς αγώνα [5]. Η «ανάβαση» είναι κυριολεκτική και συμβολική: μια σταθερή κίνηση προς τα εμπρός, βήμα προς βήμα.

Διάσημοι άνδρες και το τίμημα της επιτυχίας

Ο Σωκράτης, ίσως η πιο εμβληματική μορφή της ελληνικής σκέψης, δεν υπόσχεται λύτρωση χωρίς κόστος. Αντιθέτως, η ζωή του αποτελεί μαρτυρία συνέπειας και θυσίας. Προτίμησε τον θάνατο από την εύκολη φυγή, επιβεβαιώνοντας ότι η ηθική ανύψωση δεν έχει συντομεύσεις [6].

Στη νεότερη εποχή, ο Ιωάννης Καποδίστριας ενσάρκωσε την ιδέα της αργής και επίπονης οικοδόμησης κράτους. Αντιμέτωπος με χάος και αντιδράσεις, δεν αναζήτησε εύκολες λύσεις, αλλά θεσμούς και παιδεία [7].

Ο Παπαδιαμάντης και η ταπεινή νίκη της καθημερινότητας

Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης δεν εξυμνεί τον ξαφνικό πλούτο ή την κοινωνική άνοδο. Στα διηγήματά του, οι ήρωες αγωνίζονται σιωπηλά, συχνά χωρίς να δικαιώνονται κοσμικά. Στο «Όνειρο στο κύμα», η επιθυμία μένει ανεκπλήρωτη, αλλά η ηθική καθαρότητα διασώζεται [8].

Ο Παπαδιαμάντης βλέπει τη σωτηρία όχι ως θαύμα, αλλά ως εσωτερική άσκηση. Η υπομονή, η ταπείνωση και η καθημερινή πάλη αποτελούν μορφές πνευματικής ανόδου, σύμφωνες με την ορθόδοξη ασκητική παράδοση.

Οι Έλληνες ποιητές και η αξία της διαδρομής

Ο Κ.Π. Καβάφης, στην «Ιθάκη», απορρίπτει ρητά τη βιασύνη για τον προορισμό. Η αξία βρίσκεται στο ταξίδι, στις εμπειρίες, στους κόπους [9]. Η Ιθάκη δεν χαρίζει πλούτη, αλλά σοφία.

Ο Γιώργος Σεφέρης μιλά για τον αγώνα του ανθρώπου μέσα στην ιστορία και τη μνήμη. Η πρόοδος δεν είναι άλμα, αλλά βάρος που σηκώνεται καθημερινά [10]. Ακόμη και ο Οδυσσέας του Σεφέρη κουβαλά την κούραση της μακράς πορείας.

Ο Οδυσσέας Ελύτης, αν και φωτεινός, δεν αγνοεί τον μόχθο. Το φως κατακτάται μέσα από δοκιμασία, όχι με μαγικό τρόπο [11].

Η Ορθόδοξη πίστη: άσκηση αντί θαύματος

Η Ορθόδοξη θεολογία δεν αρνείται τα θαύματα, αλλά τα τοποθετεί στο περιθώριο της πνευματικής ζωής. Οι Πατέρες της Εκκλησίας, όπως ο Μέγας Βασίλειος και ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, τονίζουν ότι η σωτηρία είναι συνεργασία ανθρώπου και Θεού (συνεργία), όχι παθητική αναμονή [12].

Η άσκηση, η μετάνοια και η επιμονή αποτελούν τον δρόμο της ανόδου. Ο άνθρωπος καλείται να «αγωνιστεί τον καλόν αγώνα», όχι να περιμένει μια εύκολη λύση. Ακόμη και τα θαύματα, στην ορθόδοξη παράδοση, έρχονται ως καρπός πίστης και αγώνα, όχι ως υποκατάστατο της προσπάθειας [13].

Συμπέρασμα

Η ελληνική σκέψη, από την αρχαιότητα έως σήμερα, συγκλίνει σε μια βαθιά ανθρώπινη αλήθεια: σταμάτα να ελπίζεις σε θαύματα και συντομεύσεις δρόμου. Η ανοδική πορεία δεν είναι αποτέλεσμα τύχης, αλλά επιλογής. Κερδίζεται σταθερά, μία επιτυχία τη φορά, μέσα από πειθαρχία, ήθος και αντοχή. Ο δρόμος είναι μακρύς, συχνά δύσκολος, αλλά είναι ο μόνος που οδηγεί σε αληθινή πληρότητα.

 

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1. Αριστοτέλης. Ηθικά Νικομάχεια. Αθήνα: Κάκτος; 1993.
2. Επίκτητος. Εγχειρίδιον. Αθήνα: Ζήτρος; 2006.
3. Πλάτων. Πολιτεία. Αθήνα: Πόλις; 2002.
4. Θουκυδίδης. Ιστορίαι. Αθήνα: Κάκτος; 1997.
5. Ξενοφών. Κύρου Ανάβασις. Αθήνα: Κάκτος; 1998.
6. Πλάτων. Απολογία Σωκράτους. Αθήνα: Ζήτρος; 2004.
7. Δερτιλής Γ. Ιστορία του Ελληνικού Κράτους. Αθήνα: Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης; 2010.
8. Παπαδιαμάντης Α. Άπαντα. Αθήνα: Δόμος; 1981.
9. Καβάφης ΚΠ. Ποιήματα. Αθήνα: Ίκαρος; 2003.
10. Σεφέρης Γ. Δοκιμές. Αθήνα: Ίκαρος; 1981.
11. Ελύτης Ο. Άξιον Εστί. Αθήνα: Ίκαρος; 1979.
12. Μέγας Βασίλειος. Λόγοι Ασκητικοί. Θεσσαλονίκη: Πουρναράς; 1995.

Ware K. The Orthodox Way. Crestwood, NY: St Vladimir’s Seminary Press; 1995.

Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας 

Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.