Επιτυχία Υποψηφίου

H συστηματική κατανάλωση κακάο μειώνει τη χρόνια φλεγμονή και ενισχύει τη μνήμη©

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης

Η φλεγμονώδης γήρανση (inflammaging) είναι η χρόνια, χαμηλού βαθμού φλεγμονή που συνοδεύει τη γήρανση και συμβάλλει σε καρδιαγγειακές, νευροεκφυλιστικές και μεταβολικές νόσους [1]. Η C‑αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP) και η υψηλής ευαισθησίας CRP (hs‑CRP) αποτελούν βασικούς δείκτες συστηματικής φλεγμονής, ενώ οι ενώσεις MDA (Μαλόνδιαλδεϋδη) και 8‑ισοπροστάνη είναι δείκτες οξειδωτικού στρες [2,3].

Οι φλαβανόλες του κακάο, όπως η επικατεχίνη, κατεχίνη και προκυανιδίνες, φαίνεται να μειώνουν την παραγωγή προφλεγμονωδών κυτοκινών (IL‑6, TNF‑α) και να μειώνουν την CRP, υποδεικνύοντας αντιφλεγμονώδη δράση [4, 5].

Κακάο και χρόνια φλεγμονή

Μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση φλαβανολών κακάο μπορεί να μειώσει ήπια τη φλεγμονή:

• Μία μετα-ανάλυση 19  τυχαιοποιημένων μελετών ελέγχου (RCTs) έδειξε μείωση της CRP σε συμμετέχοντες που κατανάλωναν φλαβανόλες [4].
• Η μελέτη COSMOS σε ηλικιωμένους συμμετέχοντες κατέγραψε –8,4% ετησίως στη hs‑CRP (C‑αντιδρώσα πρωτεΐνη υψηλής ευαισθησίας) με καθημερινή λήψη εκχυλίσματος κακάο (500 mg) για δύο χρόνια, χωρίς σημαντικές αλλαγές σε IL‑6 [(Interleukin-6) είναι μια κυτοκίνη, δηλαδή μια πρωτεΐνη σηματοδότησης του ανοσοποιητικού συστήματος, με κρίσιμο ρόλο στη φλεγμονή και την ανοσολογική απόκριση] ή TNF‑α [(Tumor Necrosis Factor-alpha) είναι μια πρωτεΐνη σηματοδότησης του ανοσοποιητικού συστήματος, δηλαδή μια κυτοκίνη, με καθοριστικό ρόλο στην φλεγμονή και την ανοσολογική απόκριση] [6].

Η φράση «έως 70% μείωση της φλεγμονής» που αναφέρεται σε διάφορα δημοσιεύματα δεν υποστηρίζεται από αξιόπιστα δεδομένα και πιθανώς προέρχεται από δημοσιογραφική υπερβολή [6].

Μηχανισμοί δράσης

• Μείωση της παραγωγής IL‑6 και TNF‑α → μειωμένη CRP [4]
• Αναστολή NF‑κB → μειωμένη φλεγμονώδης σηματοδότηση [5]
• Αντιοξειδωτική δράση → μείωση MDA και 8‑ισοπροστανών [3]
• Βελτίωση ενδοθηλιακής λειτουργίας → αυξημένη διαθεσιμότητα νιτρικού οξειδίου (NO) [5].

Σύγκριση του κακκάο με Ολλανδική επεξεργασία  και του   φυσικού κακάο

Η επεξεργασία του κακάο με την Ολλανδική μέθοδο  αλκαλοποιεί το κακάο με στόχο τη δημιουργία  καλύτερης γεύσης και πιο σκούρου χρώματος, αλλά μειώνει σημαντικά τις φλαβανόλες [2, 5]. Η φυσική, μη αλκαλοποιημένη σκόνη κακάο περιέχει περισσότερα βιοδραστικά συστατικά και είναι προτιμότερη για αντιφλεγμονική δράση.

Κακάο και βελτίωση της μνήμης

Η κατανάλωση φλαβανόλων του κακάο φαίνεται να επηρεάζει θετικά τη μνήμη και τις γνωστικές λειτουργίες, δηλαδή τις  νοητικές “ικανότητες” που μας επιτρέπουν να σκεφτόμαστε, να μαθαίνουμε και να παίρνουμε αποφάσεις, όπως η προσοχή, αντίληψη,  μνήμη, η ικανότητα να μιλάς, γράφεις, διαβάζεις, η ικανότητα ανάλυσης, επίλυσης προβλημάτων και λήψης αποφάσεων, εκτελεστικές λειτουργίες. Όσον αφορά τη μνήμη ισχύουν τα ακόλουθα.:

Βραχυπρόθεσμη (Short-term memory) και εργαζόμενη μνήμη (Working memory): Μελέτες σε υγιείς νεότερους ενήλικες έδειξαν ότι η κατανάλωση φλαβανoλών κακάο βελτιώνει την ικανότητα συγκράτησης πληροφοριών για σύντομα χρονικά διαστήματα και τη δυνατότητα διαχείρισης πολλαπλών πληροφοριών ταυτόχρονα [1, 2]. Η βελτίωση συνδέεται με αυξημένη ροή αίματος στον ιππόκαμπο και τον προμετωπιαίο φλοιό του εγκεφάλου [2]. 

Μακροπρόθεσμη (Long-term memory) μνήμη: Σε ηλικιωμένους, η καθημερινή κατανάλωση φλαβανολών  κακάο για 8–12 εβδομάδες βελτίωσε τις επιδόσεις σε τεστ λεκτικής μνήμης, όπως ανάκληση λέξεων και αναγνώριση ιστοριών [3, 4]. Οι βελτιώσεις συνδέονται με ενίσχυση νευροπλαστικότητας μέσω αύξησης BDNF και προστασία των νευρώνων από οξειδωτικό στρες [3]. 

Προσοχή και εκτελεστικές λειτουργίες: Παρατηρήθηκε επίσης βελτίωση της προσοχής, της ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών και της ικανότητας επίλυσης προβλημάτων [1, 4], οι οποίες υποστηρίζουν έμμεσα τη μνήμη.

Τα αποτελέσματα είναι δοσοεξαρτώμενα και εμφανή κυρίως σε προϊόντα υψηλής περιεκτικότητας σε κακάο (>70%) ή τυποποιημένα εκχυλίσματα [1, 4]. Τα οφέλη είναι πιο εμφανή σε ηλικιωμένα άτομα ή άτομα με μειωμένη αρχική ροή αίματος στον εγκέφαλο, αλλά μικρές βελτιώσεις παρατηρούνται και σε νεότερους [1–4].

Συμπεράσματα

Η κατανάλωση κακάο πλούσιου σε φλαβανόλες:

• Προκαλεί ήπια μείωση της φλεγμονής και αυτό αποδεικνύεται από τη μείωση της CRP, hs‑CRP.
• Μειώνει οξειδωτικό στρες (MDA, 8‑ισοπροστανη)
• Υποστηρίζει τη γνωστική λειτουργία και τη μνήμη μέσω βελτίωσης ροής αίματος και νευροπλαστικότητας
• Προτιμάται η χρήση φυσικού, μη Dutch-processed κακάο

Η αναφορά για μείωση υης χρόνιας φλεγμονής έως 70% δεν υποστηρίζεται από επιστημονικά δεδομένα [6].

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1. Francis ST, et al. Cocoa flavanols and brain perfusion in elderly subjects: a randomized controlled trial. J Cardiovasc Pharmacol. 2006;47 Suppl 2:S210–S214.
2. Scholey AB, et al. Consumption of cocoa flavanols results in acute improvements in cognitive function in healthy adults. Front Neurosci. 2010;4:43.
3. Desideri G, et al. Benefits in cognitive function, blood pressure, and insulin resistance through cocoa flavanol consumption in elderly subjects with mild cognitive impairment: the Cocoa, Cognition, and Aging (CoCoA) Study. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2012;67(10):1090–1098.
4. Camfield DA, et al. Cognitive and mood effects in healthy children during consumption of flavonoid-rich cocoa: a randomized controlled trial. J Psychopharmacol. 2012;26(7):841–851.
5. Babazadeh R, et al. Effect of Dark Chocolate/Cocoa on Oxidative Stress and Inflammation: Systematic Review and Dose-Response Meta-Analysis. Complement Ther Med. 2024;102:102-113.
6. Mass General Brigham. Cocoa Extract Reduces Inflammation in Aging. Press Release. 2024. Available from: https://www.massgeneralbrigham.org/en/about/newsroom/press-releases/cocoa-extract-reduces-inflammation-aging.