Επιτυχία Υποψηφίου

H συστηματική κατανάλωση κακάο μειώνει τη χρόνια φλεγμονή και ενισχύει τη μνήμη©

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης

Η φλεγμονώδης γήρανση (inflammaging) είναι η χρόνια, χαμηλού βαθμού φλεγμονή που συνοδεύει τη γήρανση και συμβάλλει σε καρδιαγγειακές, νευροεκφυλιστικές και μεταβολικές νόσους [1]. Η C‑αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP) και η υψηλής ευαισθησίας CRP (hs‑CRP) αποτελούν βασικούς δείκτες συστηματικής φλεγμονής, ενώ οι ενώσεις MDA (Μαλόνδιαλδεϋδη) και 8‑ισοπροστάνη είναι δείκτες οξειδωτικού στρες [2,3].

Οι φλαβανόλες του κακάο, όπως η επικατεχίνη, κατεχίνη και προκυανιδίνες, φαίνεται να μειώνουν την παραγωγή προφλεγμονωδών κυτοκινών (IL‑6, TNF‑α) και να μειώνουν την CRP, υποδεικνύοντας αντιφλεγμονώδη δράση [4, 5].

Κακάο και χρόνια φλεγμονή

Μελέτες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση φλαβανολών κακάο μπορεί να μειώσει ήπια τη φλεγμονή:

• Μία μετα-ανάλυση 19  τυχαιοποιημένων μελετών ελέγχου (RCTs) έδειξε μείωση της CRP σε συμμετέχοντες που κατανάλωναν φλαβανόλες [4].
• Η μελέτη COSMOS σε ηλικιωμένους συμμετέχοντες κατέγραψε –8,4% ετησίως στη hs‑CRP (C‑αντιδρώσα πρωτεΐνη υψηλής ευαισθησίας) με καθημερινή λήψη εκχυλίσματος κακάο (500 mg) για δύο χρόνια, χωρίς σημαντικές αλλαγές σε IL‑6 [(Interleukin-6) είναι μια κυτοκίνη, δηλαδή μια πρωτεΐνη σηματοδότησης του ανοσοποιητικού συστήματος, με κρίσιμο ρόλο στη φλεγμονή και την ανοσολογική απόκριση] ή TNF‑α [(Tumor Necrosis Factor-alpha) είναι μια πρωτεΐνη σηματοδότησης του ανοσοποιητικού συστήματος, δηλαδή μια κυτοκίνη, με καθοριστικό ρόλο στην φλεγμονή και την ανοσολογική απόκριση] [6].

Η φράση «έως 70% μείωση της φλεγμονής» που αναφέρεται σε διάφορα δημοσιεύματα δεν υποστηρίζεται από αξιόπιστα δεδομένα και πιθανώς προέρχεται από δημοσιογραφική υπερβολή [6].

Μηχανισμοί δράσης

• Μείωση της παραγωγής IL‑6 και TNF‑α → μειωμένη CRP [4]
• Αναστολή NF‑κB → μειωμένη φλεγμονώδης σηματοδότηση [5]
• Αντιοξειδωτική δράση → μείωση MDA και 8‑ισοπροστανών [3]
• Βελτίωση ενδοθηλιακής λειτουργίας → αυξημένη διαθεσιμότητα νιτρικού οξειδίου (NO) [5].

Σύγκριση του κακκάο με Ολλανδική επεξεργασία  και του   φυσικού κακάο

Η επεξεργασία του κακάο με την Ολλανδική μέθοδο  αλκαλοποιεί το κακάο με στόχο τη δημιουργία  καλύτερης γεύσης και πιο σκούρου χρώματος, αλλά μειώνει σημαντικά τις φλαβανόλες [2, 5]. Η φυσική, μη αλκαλοποιημένη σκόνη κακάο περιέχει περισσότερα βιοδραστικά συστατικά και είναι προτιμότερη για αντιφλεγμονική δράση.

Κακάο και βελτίωση της μνήμης

Η κατανάλωση φλαβανόλων του κακάο φαίνεται να επηρεάζει θετικά τη μνήμη και τις γνωστικές λειτουργίες, δηλαδή τις  νοητικές “ικανότητες” που μας επιτρέπουν να σκεφτόμαστε, να μαθαίνουμε και να παίρνουμε αποφάσεις, όπως η προσοχή, αντίληψη,  μνήμη, η ικανότητα να μιλάς, γράφεις, διαβάζεις, η ικανότητα ανάλυσης, επίλυσης προβλημάτων και λήψης αποφάσεων, εκτελεστικές λειτουργίες. Όσον αφορά τη μνήμη ισχύουν τα ακόλουθα.:

Βραχυπρόθεσμη (Short-term memory) και εργαζόμενη μνήμη (Working memory): Μελέτες σε υγιείς νεότερους ενήλικες έδειξαν ότι η κατανάλωση φλαβανoλών κακάο βελτιώνει την ικανότητα συγκράτησης πληροφοριών για σύντομα χρονικά διαστήματα και τη δυνατότητα διαχείρισης πολλαπλών πληροφοριών ταυτόχρονα [1, 2]. Η βελτίωση συνδέεται με αυξημένη ροή αίματος στον ιππόκαμπο και τον προμετωπιαίο φλοιό του εγκεφάλου [2]. 

Μακροπρόθεσμη (Long-term memory) μνήμη: Σε ηλικιωμένους, η καθημερινή κατανάλωση φλαβανολών  κακάο για 8–12 εβδομάδες βελτίωσε τις επιδόσεις σε τεστ λεκτικής μνήμης, όπως ανάκληση λέξεων και αναγνώριση ιστοριών [3, 4]. Οι βελτιώσεις συνδέονται με ενίσχυση νευροπλαστικότητας μέσω αύξησης BDNF και προστασία των νευρώνων από οξειδωτικό στρες [3]. 

Προσοχή και εκτελεστικές λειτουργίες: Παρατηρήθηκε επίσης βελτίωση της προσοχής, της ταχύτητας επεξεργασίας πληροφοριών και της ικανότητας επίλυσης προβλημάτων [1, 4], οι οποίες υποστηρίζουν έμμεσα τη μνήμη.

Τα αποτελέσματα είναι δοσοεξαρτώμενα και εμφανή κυρίως σε προϊόντα υψηλής περιεκτικότητας σε κακάο (>70%) ή τυποποιημένα εκχυλίσματα [1, 4]. Τα οφέλη είναι πιο εμφανή σε ηλικιωμένα άτομα ή άτομα με μειωμένη αρχική ροή αίματος στον εγκέφαλο, αλλά μικρές βελτιώσεις παρατηρούνται και σε νεότερους [1–4].

Συμπεράσματα

Η κατανάλωση κακάο πλούσιου σε φλαβανόλες:

• Προκαλεί ήπια μείωση της φλεγμονής και αυτό αποδεικνύεται από τη μείωση της CRP, hs‑CRP.
• Μειώνει οξειδωτικό στρες (MDA, 8‑ισοπροστανη)
• Υποστηρίζει τη γνωστική λειτουργία και τη μνήμη μέσω βελτίωσης ροής αίματος και νευροπλαστικότητας
• Προτιμάται η χρήση φυσικού, μη Dutch-processed κακάο

Η αναφορά για μείωση υης χρόνιας φλεγμονής έως 70% δεν υποστηρίζεται από επιστημονικά δεδομένα [6].

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1. Francis ST, et al. Cocoa flavanols and brain perfusion in elderly subjects: a randomized controlled trial. J Cardiovasc Pharmacol. 2006;47 Suppl 2:S210–S214.
2. Scholey AB, et al. Consumption of cocoa flavanols results in acute improvements in cognitive function in healthy adults. Front Neurosci. 2010;4:43.
3. Desideri G, et al. Benefits in cognitive function, blood pressure, and insulin resistance through cocoa flavanol consumption in elderly subjects with mild cognitive impairment: the Cocoa, Cognition, and Aging (CoCoA) Study. J Gerontol A Biol Sci Med Sci. 2012;67(10):1090–1098.
4. Camfield DA, et al. Cognitive and mood effects in healthy children during consumption of flavonoid-rich cocoa: a randomized controlled trial. J Psychopharmacol. 2012;26(7):841–851.
5. Babazadeh R, et al. Effect of Dark Chocolate/Cocoa on Oxidative Stress and Inflammation: Systematic Review and Dose-Response Meta-Analysis. Complement Ther Med. 2024;102:102-113.
6. Mass General Brigham. Cocoa Extract Reduces Inflammation in Aging. Press Release. 2024. Available from: https://www.massgeneralbrigham.org/en/about/newsroom/press-releases/cocoa-extract-reduces-inflammation-aging.

 

Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας 

Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.