Επιτυχία Υποψηφίου

Τι είναι το επιδόρπιο και ποιο είναι το καταλληλότερο για τους εφήβους;

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης (MD, ORL, DDS, PhD)

Επιδόρπιο είναι το φαγητό που σερβίρεται στο τέλος ενός γεύματος. Συνήθως είναι κάποιο γλύκισμα  (π.χ. κέικ, παγωτό, φρούτα, γιαούρτι με μέλι). Στα ελληνικά χρησιμοποιείται η λέξη «γλυκό» πιο συχνά, αλλά «επιδόρπιο» είναι ο πιο γενικός όρος.

Η ετυμολογία του επιδορπίου είναι:  επί + δέρπω (= τρώω), δηλαδή «αυτό που έρχεται μετά το γεύμα».

Το επιδόρπιο είναι καλύτερα να τρώγεται αμέσως μετά το γεύμα και όχι μερικές ώρες αργότερα. Επιλέγονται επιδόρπια μου μπορούν  να καταναλώνονται χωρίς να επιβαρύνουν την αύξηση του σακχάρου.

Το επιδόρπιο μπορεί να είναι μέρος ενός ισορροπημένου γεύματος, αρκεί να επιλέγεται σωστά και να καταναλώνεται με μέτρο. Αντί για τα συνηθισμένα γλυκά με ζάχαρη και λιπαρά, υπάρχουν πιο υγιεινές επιλογές επιδορπίων.[1]:

Υγιεινές επιλογές επιδορπίων συνήθως είναι:

1. Φρέσκα φρούτα – πλούσια σε φυτικές ίνες και αντιοξειδωτικά, συμβάλλουν στη μείωση του γλυκαιμικού δείκτη του γεύματος [2].
2. Γιαούρτι με μέλι και ξηρούς καρπούς – παρέχει πρωτεΐνη, ασβέστιο και «καλά» λιπαρά [3].
3. Μαύρη σοκολάτα (≥70% κακάο) σε μικρή ποσότητα (χωρίς ζάχαρη ή γάλα) – περιέχει φλαβονοειδή που βελτιώνουν την αγγειακή λειτουργία [4].
4. Φυτικό ρόφημα  με φρούτα – ενισχύουν την ενυδάτωση και παρέχουν βιταμίνες και φυτικές ίνες [5].

Γιατί προτιμώνται αυτές οι επιλογές;

• Έχουν χαμηλότερο γλυκαιμικό δείκτη [Ο χαμηλός γλυκαιμικός δείκτης δείχνει πόσο γρήγορα και πόσο έντονα ένα τρόφιμο που περιέχει υδατάνθρακες αυξάνει τα επίπεδα γλυκόζης (σακχάρου) στο αίμα] μετά την κατανάλωσή και δεν προκαλούν απότομες αυξήσεις του σακχάρου και και της  ινσουλίνης στην κυκλοφορία του αίματος [2].
• Οι φυτικές ίνες επιβραδύνουν την απορρόφηση της γλυκόζης [1].
• Παρέχουν βιταμίνες και αντιοξειδωτικά που στηρίζουν την υγεία και την καλή λειτουργία του οργανισμού [4].
• Τα αντιοξειδωτικά είναι ουσίες που βοηθούν το σώμα να προστατευτεί από τις ελεύθερες ρίζες, οι οποίες είναι ασταθή μόρια που μπορούν να προκαλέσουν οξειδωτική βλάβη στα κύτταρα. Η οξειδωτική βλάβη σχετίζεται με τη γήρανση και πολλές ασθένειες, όπως καρδιοπάθειες, καρκίνος και χρόνιες φλεγμονές

Αντίθετα, η κατανάλωση ενός βαριού γλυκού αμέσως μετά το γεύμα μπορεί να αυξήσει περισσότερο την ινσουλίνη και να επιβαρύνει τον μεταβολισμό [5].

Η κατανάλωση γλυκών πλούσιων σε ζάχαρη ή υδατάνθρακες προκαλεί απότομη αύξηση των επιπέδων γλυκόζης στο αίμα, οδηγώντας σε αυξημένη έκκριση ινσουλίνης από το πάγκρεας[6]. Αυτή η απόκριση είναι φυσιολογική και απαραίτητη για τη ρύθμιση του σακχάρου. Ωστόσο, η συχνή ή υπερβολική κατανάλωση τέτοιων γευμάτων μπορεί να οδηγήσει σε υπερβολική ινσουλιναιμία, η οποία με την πάροδο του χρόνου σχετίζεται με την ανάπτυξη αντίστασης στην ινσουλίνη και αυξημένο κίνδυνο για μεταβολικές διαταραχές όπως ο διαβήτης τύπου 2 [6, 7].

Μελέτες έχουν δείξει ότι η υπερβολική αύξηση της ινσουλίνης μετά από γεύματα πλούσια σε υδατάνθρακες μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη ευαισθησία στην ινσουλίνη[8, 9], αυξάνοντας τον κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη τύπου 2.

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1. 1.Slavin JL. Dietary fiber and body weight. Nutrition. 2005 Mar;21(3):411-8. doi:10.1016/j.nut.2004.08.018.
   2.Jenkins DJ, Kendall CW, Augustin LS, et al. Glycemic index: overview of implications in health and disease. Am J Clin Nutr. 2002 Jul;76(1):266S-273S. doi:10.1093/ajcn/76/1.266S.
   3.Zemel MB. Role of dairy products in modulating weight and fat loss: a mechanism of action. J Nutr. 2003 Feb;133(1):252S-256S. doi:10.1093/jn/133.1.252S.
   4.Ried K, Sullivan TR, Fakler P, Frank OR, Stocks NP. Effect of cocoa on blood pressure. Cochrane Database Syst Rev. 2012 Aug;2012(8):CD008893. doi:10.1002/14651858.CD008893.pub2.
   5.Ludwig DS. The glycemic index: physiological mechanisms relating to obesity, diabetes, and cardiovascular disease. JAMA. 2002 May;287(18):2414-23. doi:10.1001/jama.287.18.2414.
   6.Kumar A, Satheesh G, Vijayakumar G, et al. Postprandial metabolism is impaired in overweight normoglycemic young adults without family history of diabetes. Sci Rep. 2020;10(1):353. doi:10.1038/s41598-020-57457-2.
   7.Jenkins DJA, Wolever TMS, Taylor RH, et al. Glycemic index of foods: a physiological basis for carbohydrate exchange. Am J Clin Nutr. 1981;34(3):362-366. doi:10.1093/ajcn/34.3.362.
   8.Thomas D, Elliott EJ. The use of low glycemic index diets in diabetes control. Br Med J. 2009;339:b4807. doi:10.1136/bmj.b4807.

Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας 

Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.