Επιτυχία Υποψηφίου

Το κακάο και η σοκολάτα μπορούν να μειώσουν το στρες;©

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης, Αικατερίνη Γκέλη

Το κακάο και η σοκολάτα περιέχουν μικρές ποσότητες καφεΐνης και μεγαλύτερες ποσότητες της στενά συγγενούς χημικής ένωσης με την καφεΐνη, της θεοβρωμίνης. Η γευστικότητα και τα οφέλη για την υγεία του καφέ, του κακάο και της σοκολάτας και της θεοβρωμίνης, ειδικότερα, συνέβαλαν ίσως, περαιτέρω στη διατήρηση μιας από τις πιο αβλαβείς και ευχάριστες συνήθειες: την κατανάλωση σοκολάτας[1].

 Η μέση περιεκτικότητα των ροφημάτων κακάο σε θεοβρωμίνη και καφεΐνη  έχει αναφερθεί σε 1,2% και 0,21%, αντίστοιχα. Η σκόνη κακάο, η οποία παρασκευάζεται μετά την αφαίρεση του βουτύρου κακάο, περιέχει περίπου 1,9% θεοβρωμίνη και 0,21% καφεΐνη. Τα ροφήματα σοκολάτας αποτελούν την πιο ευρέως μελετημένη κατηγορία προϊόντων σοκολάτας. Το ζεστό κακάο παρέχει 62 mg/μερίδα θεοβρωμίνης και 4 mg/μερίδα καφεΐνης όταν παρασκευάζεται από στιγμιαία μείγματα του εμπορίου. Τα μίγματα στιγμιαίου κρύου γάλακτος σοκολάτας παρέχουν κατά μέσο όρο 58 mg/μερίδα θεοβρωμίνης και 5 mg/μερίδα καφεΐνης[2]. Αυές οι ποσότητες, εφόσον δεν γίνεται καθημερινή κατάχρηση κακάο ή σοκολάτας μπορεί να δημιουργήσουν ευεργετικά αποτελέσματα χωρίς ανεπιθύμητες ενέργειες, εφόσον βεβαίως γινονται ανεκτές από τους καταναλωτές.

Είναι ακριβές ότι η μαύρη σοκολάτα καταστέλλει το άγχος;

Οι μαθητές του λυκείου που προετοιμάζονται για τις εισαγωγικές εξετάσεις μπορεί να εκτίθενται καθημερινά σε καταστάσεις που προκαλούν στρες και αναστάτωση του αυτόνομου νευρικού συστήματος. Το κακάο και η σοκολάτα έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε τρυπτοφάνη, την οποία το σώμα χρησιμοποιεί για την παραγωγή νευροδιαβιβαστών, που ενισχύουν την ψυχική διάθεση, όπως η σεροτονίνη στον εγκέφαλο. Το κακάο και η  μαύρη σοκολάτα είναι επίσης καλή πηγή μαγνησίου. Η λήψη μιας δίαιτας με αρκετό μαγνήσιο ή η λήψη συμπληρωμάτων μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα του στρες και του άγχους.

Ένας ακίνδυνος τρόπος αντιμετώπισης του στρες είναι η κατανάλωση σοκολάτας και του κακάο σε επιτρεπτές όμως, μικρές ποσότητες, διότι αυτά τα τρόφιμα μπορούν να επηρεάσουν τη δραστηριότητα του αυτόνομου νευρικού συστήματος[1].

Το 2024 ο Rastislav Vazan και οι συνεργάτες του βρήκαν ότι  ακόμη και μια δόση σοκολάτας γάλακτος εξασθενεί τις αλλαγές στον καρδιακό έλεγχο του αυτόνομου νευρικού συστήματος  που προκαλείται από ψυχικό στρες, ενώ μια δόση μαύρης σοκολάτας έχει ενεργοποιητική επίδραση στην καρδιά μέσω τροποποίησης του καρδιακού ελέγχου του αυτόνομου νευρικού συστήματος  σε ηρεμία. Τα διαφορετικά επίπεδα σακχάρων και βιολογικά ενεργών ενώσεων κακάο στους δύο τύπους σοκολάτας θα μπορούσαν να εξηγήσουν τα παρατηρούμενα αποτελέσματα[3].

Το 2020 η Valeria Regecova και οι συνεργάτες της βρήκαν  ότι στα  άτομα με στρες, η κατανάλωση μικρής ποσότητας μαύρης σοκολάτας και κακάο μπορεί να μειώσει τους βιοδείκτες του άγχους και του στρες στο ανθρώπινο σώμα.

Συγκεκριμένα η  εφάπαξ από του στόματος πρόσληψη 85% μαύρης σοκολάτας (1g σοκολάτας/Κg βάρους σώματος) σε νεαρές υγιείς γυναίκες σε ηρεμία και κατά τη διάρκεια οξείας ψυχικής πίεσης αυξάνει τις σχετικές τιμές της συστολικής αρτηριακής πίεσης, του καρδιακού ρυθμού   και του διπλού γινομένου (χρησιμοποιείται στις δοκιμασίες κοπώσεως για την εκτίμηση  της κατάστασης της στεφανιαίας κυκλοφορίας) σε ηρεμία, αλλά επίσης  ρυθμίζει την αντιδραστικότητα της διαστολικής αρτηριακής πίεσης, του καρδιακού ρυθμού, της μέσης αρτηριακής πίεσης και του διπλού γινομένου κατά τη διάρκεια της ψυχικής καταπόνησης, η οποία δεν βρέθηκε μετά την κατάποση σοκολάτας γάλακτος.

 Έτσι, η μαύρη σοκολάτα μπορεί να έχει ευεργετική επίδραση κατά τη διάρκεια του οξέος στρες, λόγω της ικανότητάς της να ρυθμίζει την καρδιαγγειακή αντιδραστικότητα σε νεαρές υγιείς γυναίκες[4].

Οι επιπτώσεις της κατανάλωσης μικρής ποσότητας σοκολάτας στην ψυχική διάθεση

Αναμφισβήτητα το τρόφιμο με τη μεγαλύτερη επίδραση στη δημιουργία καλής διάθεσης  είναι η σοκολάτα. Όσοι λαχταρούν τη σοκολάτα τείνουν να το κάνουν όταν αισθάνονται συναισθηματικά χαμηλοί. Υπήρξαν μια σειρά από προτάσεις και επιστημονικές δημοσιεύσεις  ότι, οι ιδιότητες της σοκολάτας που ανεβάζουν τη διάθεση αντανακλούν ουσιαστικά τη δράση ουσιών, όπως  οι  αναδαμίνες, καφεΐνη, φαινυλαιθυλαμίνη και μαγνήσιο, που υπάρχουν στο κακάο. Ωστόσο, τα επίπεδα αυτών των ουσιών είναι τόσο χαμηλά στις συνηθισμένες μικρές ποσότητες σοκολάτας που καταναλώνει ένα άτομο που αποκλείουν τέτοιες επιδράσεις. Καθώς όλα τα εύγευστα τρόφιμα διεγείρουν την απελευθέρωση ενδορφίνης στον εγκέφαλο, αυτός είναι ο πιο πιθανός μηχανισμός που εξηγεί την ανύψωση της διάθεσης μετά τη βρώση ενός κομματιού σοκολάτας[5].

Ποιες είναι οι ανεπιθύμητες ενέργειες της   μαύρης σοκολάτας 70%;

Η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας  μαύρης σοκολάτας που περιέχει κακκάο σε ποσοστό  70% μπορεί να προκαλέσει αίσθημα   καρδιακών παλμών, αύξηση του αριθμού των καρδιακών παλμών, της αρτηριακής πίεσης και δυσκοιλιότητα ,  καθώς περιέχει καφεΐνη που οδηγεί σε αφυδάτωση και επιβραδύνει την πέψη. Aπό τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα οι  ευεργετικές δόσεις της σοκολάτας ημερησίως  είναι 30-50 g για γυναίκες και άνδρες[6].

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1.Franco R, Oñatibia-Astibia A, Martínez-Pinilla E. Health benefits of methylxanthines in cacao and chocolate. Nutrients. 2013 Oct 18;5(10):4159-73.

2.C A Shively, S M Tarka Jr. Methylxanthine composition and consumption patterns of cocoa and chocolate products. Prog Clin Biol Res. 1984:158:149-78.

3.Vazan R, Mravec B, Bernatova I, Celarova D, Hnilicova S, Radosinska J. Intake of Dark and Milk Chocolate Differently Affects Autonomic Nervous Control of the Heart During Rest and Mental Stress. J Am Nutr Assoc. 2024 Nov-Dec;43(8):697-703.

4.Valeria Regecova, Jana Jurkovicova, Jana Babjakova, Iveta Bernatova. The Effect of a Single Dose of Dark Chocolate on Cardiovascular Parameters and Their Reactivity to Mental Stress. J Am Coll Nutr. 2020 Jul;39(5):414-421.

5.Bourre JM. Effects of nutrients (in food) on the structure and function of the nervous system: update on dietary requirements for brain. Part 1: micronutrients. J Nutr Health Aging. 2006 Sep-Oct;10(5):377-85.

6.Sperkowska B, Murawska J, Przybylska A, Gackowski M, Kruszewski S, Durmowicz M, Rutkowska D. Cardiovascular Effects of Chocolate and Wine-Narrative Review. Nutrients. 2021 Nov 26;13(12):4269

Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας 

Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.