Επιτυχία Υποψηφίου

Το Ελληνικό Πνεύμα δεν ζητά τίποτα μόνο να θυμόμαστε ποιοι είμαστε. Γιατί ο θάνατός του θα είναι και ο θάνατος της ανθρωπότητας. Σαράντος Καργάκος (1937–2019)

Δρ Δημήτριος Ν Γκέλης (MD, ORL, DDS, PhD)

Το Ελληνικό Πνεύμα, όπως το αντιλαμβανόταν και το ανέδειξε ο Σαράντος Καργάκος, δεν αποτελεί απλώς ένα σύνολο πολιτιστικών χαρακτηριστικών ή μια ιστορική μνήμη εγκλωβισμένη στο παρελθόν. Είναι μια ζώσα πραγματικότητα, ένα σύστημα αξιών, ιδεών και κοινού ήθους που διαμορφώνει την ελληνική ταυτότητα μέσα στους αιώνες. Η διάσημη φράση του: «Το Ελληνικό Πνεύμα δεν ζητά τίποτα, μόνο να θυμόμαστε ποιοι είμαστε. Γιατί ο θάνατός του θα είναι και ο θάνατος της ανθρωπότητας» αποτυπώνει την πεποίθησή του πως η Ελλάδα δεν είναι απλώς μια γεωγραφική περιοχήν, ούτε ένας λαός ανάμεσα σε άλλους, αλλά ένα παγκόσμιο πνευματικό φαινόμενο [1].

Κατά τον Καργάκο, το Ελληνικό Πνεύμα εκδηλώνεται μέσα από την αγωνία για το «γνώθι σαυτόν». Η αυτογνωσία – θεμέλιο της σοφίας – υπήρξε η μεγαλύτερη προσφορά των αρχαίων Ελλήνων στον κόσμο. Ο Καργάκος τόνιζε ότι η ελληνικότητα δεν είναι απλώς θέμα καταγωγής αλλά κυρίως πνευματικής στάσης ζωής [2]. Ο Έλληνας είναι εκείνος που σκέφτεται ελεύθερα, που αναζητεί την αλήθεια και δεν δέχεται την πραγματικότητα παθητικά. Το Ελληνικό Πνεύμα είναι η άρνηση της πνευματικής υποταγής.

Επιπλέον, σύμφωνα με τον Καργάκο, το Ελληνικό Πνεύμα συνδέεται άρρηκτα με την αρετή και την ισορροπία της ζωής. Η έννοια του μέτρου, η οποία καλλιεργήθηκε από τους κλασικούς χρόνους, αποτελεί πυλώνα της ελληνικής ταυτότητας [3]. Ο άνθρωπος δεν ορίζεται ως απλό «μέσο» ή «εργαλείο», αλλά ως φορέας λογικής και ηθικής ευθύνης. Χωρίς αυτές τις αξίες, η ανθρωπότητα κινδυνεύει να μετατραπεί σε μια απρόσωπη μάζα χωρίς προσανατολισμό.

Η αγωνία του Καργάκου για το μέλλον της ελληνικής ταυτότητας και παιδείας είναι εμφανής στα έργα και στις δημόσιες ομιλίες του. Κατά τη γνώμη του, ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν είναι η υλική φτώχεια αλλά η πνευματική λήθη [4]. Όταν ένας λαός ξεχνά την ιστορία του, χάνει την ικανότητά του να κατανοήσει όχι μόνο το παρελθόν του, αλλά και το μέλλον του. Η λήθη, κατά τον Καργάκο, ακυρώνει την ίδια την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, γιατί στερεί από τον άνθρωπο την επίγνωση της θέσης του στον κόσμο.

Γι’ αυτό και η φράση του «Το Ελληνικό Πνεύμα δεν ζητά τίποτα» πρέπει να εννοηθεί ως κάλεσμα αυτογνωσίας. Το Ελληνικό Πνεύμα δεν απαιτεί υμνητές ούτε επιβολή. Απαιτεί μνήμη, παιδεία και καλλιέργεια [5]. Ο ρόλος της παιδείας είναι κεντρικός στη σκέψη του Καργάκου: η παιδεία πρέπει να διαμορφώνει χαρακτήρες, όχι απλώς επαγγελματίες. Αν η παιδεία αποσυνδεθεί από την ηθική και ιστορική συνείδηση, τότε γίνεται απλώς τεχνοκρατική κατάρτιση.

Το δεύτερο μέρος της ρήσης, «ο θάνατός του θα είναι και ο θάνατος της ανθρωπότητας», εκφράζει την πεποίθηση ότι το Ελληνικό Πνεύμα είναι θεμέλιο του παγκόσμιου πολιτισμού. Οι αξίες του ελληνικού στοχασμού – ελευθερία, λογική, φιλοσοφία, δημοκρατία – αποτελούν τη βάση πάνω στην οποία οικοδομήθηκε η σύγχρονη Δύση [6]. Αν αυτές οι αξίες σβήσουν, αν επικρατήσει η μηχανοποίηση της σκέψης, τότε ο άνθρωπος θα χάσει την ψυχή του.

Στον σύγχρονο κόσμο, όπου κυριαρχεί η ταχύτητα, η υπερπληροφόρηση και η αποσύνδεση από την παράδοση, το Ελληνικό Πνεύμα λειτουργεί ως αντίσταση. Όχι αντίσταση βίαιη, αλλά πνευματική: αντίσταση στην αδιαφορία, στην ευκολία, στην ισοπέδωση της μοναδικότητας του ανθρώπου [7]. Η μνήμη γίνεται πράξη επιβίωσης.

Συνοψίζοντας, η σκέψη του Σαράντου Καργάκου είναι μία πρόσκληση στην επιστροφή στην ουσία. Να θυμηθούμε ποιοι είμαστε, όχι για να αυτοθαυμαστούμε, αλλά για να συνεχίσουμε να υπάρχουμε ως φορείς ενός πολιτισμού που δίνει νόημα στην ίδια την ανθρωπότητα.

Βιβλιογραφική Τεκμηρίωση

1. Καργάκος Σ. Το Ελληνικό Φαινόμενο. Αθήνα: Έκδοσις Gutenberg; 2006.
2. Καργάκος Σ. Μαθήματα Νεοελληνικής Ιστορίας (Τόμος Α). Αθήνα: Εκδόσεις Ακρίτας; 1999.
3. Καργάκος Σ. Σπάρτη: Η ανατροπή ενός μύθου. Αθήνα: Εκδόσεις Gutenberg; 2012.
4. Καργάκος Σ. Περί παιδείας και ελληνισμού. Αθήνα: Εκδόσεις Αμφίλογος; 2015.
5. Καργάκος Σ. Ο Ελληνισμός της Καρδιάς. Αθήνα: Εκδόσεις Αστήρ; 2004.
6. Καργάκος Σ. Η Ελλάς ανάμεσα σε Ανατολή και Δύση. Αθήνα: Εκδόσεις Gutenberg; 2008.
7. Καργάκος Σ. Το 1821 και η Ελλάδα των Ελλήνων. Αθήνα: Εκδόσεις Αιώρα; 2011.

Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας 

Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.