Μερικά από τα πολύτιμα αποφθέγματα του Μάρκου Αυρήλιου
Ο Μάρκος Αυρήλιος (Marcus Aurelius Antoninus, 121–180 μ.Χ.) ήταν Ρωμαίος Αυτοκράτορας (161–180 μ.Χ.), μέλος της δυναστείας των Αντωνίνων.
- Η Ιστορία τον κατέγραψε ως τον τελευταίο από τους “Πέντε Καλούς Αυτοκράτορες” της Ρώμης για την δικαιοσύνη, τη φρόνηση και τη στωική φιλοσοφία του, σε αντίθεση με τους περισσότερους Ρωμαίους ηγεμόνες. Διετέλεσε μαθητής στωικών φιλοσόφων όπως ο Ιούνιος Ρουστικός[1].
- Ο πυρήνας της φιλοσοφίας του ήταν η αυτοκυριαρχία, η λογική, και η αποδοχή της φύσης των πραγμάτων.
Παρά το γεγονός ότι ήταν Ρωμαίος, έγραψε στα Ελληνικά το βιβλίο του «Σκέψεις προς εαυτόν» ή «Σημειώσεις για τον εαυτό μου». Αυτό το βιβλίο δεν το έγραψε, για να το δημοσιεύσει, αλλά για να υπενθυμίζει στον ίδιο, ως Αυτοκράτορα πώς να ζει με αρετή και σύνεση. Παρά τουτο, το βιβλίο θεωρείται ως ένα από τα σημαντικότερα κείμενα στωικής φιλοσοφίας.
Ο Μάρκος Αυρήλιος κυβέρνησε τη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία σε εποχή επιδημιών (π.χ. η πανώλη των Αντωνίνων), πόλεμων μακριά από τη Ρώμη (Γερμανικοί πόλεμοι) και εσωτερικών αναταραχών. Πέθανε το 180 μ.Χ. κατά τη διάρκεια στρατιωτικής εκστρατείας, πιθανόν από πανώλη ή κάποια άλλη λοιμώδη νόσο. Ακολουθούν μερικά από τα αποφθέγματά του[2, 3].
“Έχεις εξουσία πάνω στο μυαλό σου – όχι στα εξωτερικά γεγονότα. Κατάλαβέ το, και θα βρεις δύναμη.“
“Σὺ κρατεῖς τοῦ νοὸς οὐ τῶν ἐκτὸς πραγμάτων. Τοῦτο γνῶθι, καὶ ἰσχὺν εὑρήσεις.”
To μόνο, στο οποίο ο υγιής πνευματικά άνθρωπος, που μπορεί να εξουσιάσει και να κυριαρχίσει είναι ο νους του, δηλαδήη λειτουργία του εγκεφάλου του και όχι τα εξωτερικά πράγματα. Όποιος/α το καταλάβει έγκαιρα θα βρεί τη δύναμή του.
“Η ευτυχία της ζωής σου εξαρτάται από την ποιότητα των σκέψεών σου.”
“Ἡ εὐδαιμονία τοῦ βίου ἐκ τῆς τῶν ἐννοιῶν ποιότητος ἔρχεται.”
Η ευτυχία του καθενός καθορίζεται από το πόσο καθαρές και υγιείς είναι οι σκέψεις σου.
“Ό,τι ακούμε είναι άποψη, όχι γεγονός. Ό,τι βλέπουμε είναι οπτική, όχι η αλήθεια.”
“Πᾶν ὃ ἀκούομεν, δόξα ἐστίν, οὐκ ἀλήθεια• πᾶν ὃ ὁρῶμεν, φαντασία ἐστίν, οὐχ’ αὐτὴ ἡ ἀλήθεια.”
Ο,τιδήποτε ακούμε είναι γνώμη, όχι οπωσδήποτε και αλήθεια. Αυτό που βλέπουμε είναι μια ερμηνεία της φαντασίας, όχι η απόλυτη αληθής πραγματικότητα.
- “Αν κάτι δεν είναι σωστό, μην το κάνεις. Αν δεν είναι αλήθεια, μην το πεις.”
Ὅ μὴ δίκαιον, μὴ ποίει ὃ μὴ ἀληθές, μὴ λέγε.”
Μην πράττεις το άδικο και μην λες το ψέμα.
- “Μην χάνεις άλλο χρόνο συζητώντας τι είναι ο καλός άνθρωπος. Γίνε εσύ ένας.”
“Μὴ σχολάζε λόγοις πὲρὶ τοῦ τὶς ἐστιν ὁ χρηστὸς ἀνὴρ, ἀλλ᾽ εἶ τοιοῦτος.”
Αν ξέρεις το τι σημαίνει καλός άνθρωπος σταμάτα να λες το τι θα πει να είσαι καλός και– δείξε το με τη ζωή σου.
- “Όταν ξυπνάς το πρωί, να θυμάσαι τι πολύτιμο προνόμιο είναι να ζεις, ν΄αναπνέεις, να σκέφτεσαι, να χαίρεσαι, να αγαπάς.”
“Ὅτὰν ἐγείρῃς, ἐνθυμοῦ ὅτι μέγα χάρισμα ἐστίν, ζῆν, ἀναπνέειν, λογίζεσθαι, χαίρειν, φιλεῖν.”
- “Η καλύτερη εκδίκηση είναι να μην μοιάσεις καθόλου σε εκείνον που σε αδίκησε.”
“Ἡ ἀρίστη τιμωρία ἐστίν, ἀνόμοιος γενέσθαι τῷ ἀδικήσαντι.”
- “Μην φέρεσαι σαν να πρόκειται να ζήσεις δέκα χιλιάδες χρόνια. Ο θάνατος σε περιμένει. Όσο ζεις, όσο προλαβαίνεις – να είσαι καλός.”
“Μὴ ζῆθι ὡς εἰς μυρίους ἔτεας βιώσεσθαι. Θάνατος ἐπίκειται, ζῶν, ὅσον δύνασαι, χρηστὸς γενοῦ.”
Μην έχεις την ψευδαίσθηση ότι θα ζεις αιώνια. Γιαυτό απόλαυσε τη ζωή που σου έχει δοθεί συνειδητά και γίνει καλός, ηθικός και ενάρετος.
- “Δεν είναι ο θάνατος που πρέπει να φοβάται ο άνθρωπος, αλλά το να μη ζήσει ποτέ πραγματικά.”
“Οὐ τὸν θάνατον δεῖ δεδιέναι, ἀλλὰ τὸ μή ποτέ ζῆσαι.” - Η ζωή σου είναι τέτοια, όπως είναι οι σκέψεις σου.
- “Ὁ βίος σου τοιόσδε, οἷαι αἱ διανοίαι σου”
- Ο άνθρωπος είναι αυτός σύμφωνα με τις σκέψεις του ή είσαι ό,τι σκέπτεσαι.
- Βιβλιογραφία
- 1,Ryan Holiday & Stephen Hanselman, Lives of the Stoics, Profile Books (2020)2.FARQUHARSON, A. S. L., The Meditations of the Emperor Marcus Antoninus, Edited with Translation and Commentary, 2 vols (Oxford: Clarendon Press, 1944) – arguably the definitive edition and essential for any serious study of the Meditations.
- 3. Marcus Aurelius. Meditations. Basic Books, 2021

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης
Δρ.Δημήτριος Ν. Γκέλης
Iατρός, Ωτορινολαρυγγολόγος, Οδοντίατρος
Διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιατρικός Συγγραφέας, Ιατρικός Ερευνητής
ΙΔΙΑΙΤΕΡΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝΤΑ: Ιατρική Έρευνα, Συμπληρωματική Ιατρική
Διεύθυνση: ΚΟΡΙΝΘΟΣ
Τηλ: 6944280764, Email: pharmage@otenet.gr
www.gelis.gr, www.pharmagel.gr , www.orlpedia.gr , www.allergopedia.gr, d3gkelin.gr, www.vitaminb12.gr, www.zinc.gr, www.curcumin.gr
Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση, παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.