Επιτυχία Υποψηφίου

Ποτέ μην μένεις σε ένα μέρος όπου η αξία σου δεν αναγνωρίζεται

Δρ Δημήτριος Ν. Γκέλης (MD, ORL, DDS, PhD)

Η προσταγή «Ποτέ μην μένεις σε ένα μέρος όπου η αξία σου δεν αναγνωρίζεται» ακούγεται σαν μια συμβουλή αυτοβελτίωσης. Είναι, ωστόσο, μια βαθιά υπαρξιακή αρχή, ένα κάλεσμα για πνευματική επιβίωση. Δεν αφορά μόνο την επαγγελματική ή κοινωνική μας θέση, αλλά τον ίδιο τον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης, της αυτοεκτίμησης και της αυτοπεποίθησης. Ας την αναλύσουμε σε βάθος, για να αναδειχθεί κάθε της διάσταση.

Γιατί η φράση «Ποτέ μην μένεις σε ένα μέρος όπου η αξία σου δεν αναγνωρίζεται» υπερβαίνει την «αυτοβελτίωση;

Η αυτοβελτίωση, ως έννοια, προϋποθέτει ότι ο άνθρωπος βρίσκεται σε μια διαδικασία σταδιακής βελτίωσης των δεξιοτήτων, των συνηθειών ή της απόδοσής του. Είναι μια γραμμική, ποσοτική αντίληψη: Γίνομαι καλύτερος σε σχέση με τον παλιό μου εαυτό. Ωστόσο, η φράση που εξετάζουμε δεν λέει «γίνε καλύτερος για να σε αναγνωρίσουν». Δεν προτείνει μια στρατηγική βελτίωσης. Λέει «μην μένεις». Αυτό είναι μια ριζική, ποιοτική τομή. Δεν αφορά το πώς θα γίνεις αποδεκτός, αλλά το αν πρέπει να παραμείνεις σε ένα περιβάλλον που σε ακυρώνει. Η αυτοβελτίωση κοιτάζει το μέλλον. Αυτή η προσταγή κοιτάζει το παρόν και λέει: Εδώ και τώρα, η αξία σου αγνοείται. Η παραμονή δεν είναι ζήτημα τακτικής, αλλά ζήτημα ύπαρξης

Η «βαθιά υπαρξιακή αρχή»

Τι σημαίνει «υπαρξιακή αρχή»; Στη φιλοσοφία, ο όρος αναφέρεται σε ό,τι αφορά τον ίδιο τον πυρήνα της ύπαρξης του ανθρώπου: Την ελευθερία, το νόημα, τη μοναδικότητα, το θάνατο, τη μοναξιά. Το να παραμένεις σε ένα μέρος που αρνείται την αξία σου, υπαρξιακά σημαίνει ότι συναινείς σε μια ζωή χωρίς αυθεντικότητα. Ο Σαρτρ έλεγε ότι ο άνθρωπος είναι καταδικασμένος να είναι ελεύθερος [13]. Η παραμονή σε έναν τόπο ακύρωσης είναι μια πράξη δειλίας απέναντι σε αυτή την ελευθερία. Ο Κίρκεγκωρ μιλούσε για το «άλμα της πίστης» – το θάρρος να εγκαταλείψεις το γνωστό για το άγνωστο [14]. Αυτή η φράση είναι μια προσταγή για ένα τέτοιο άλμα. Δεν είναι πρακτική συμβουλή. Είναι ηθική επιταγή.

«Κάλεσμα για πνευματική επιβίωση»

Η λέξη «επιβίωση» συνήθως παραπέμπει σε σωματική επιβίωση. Εδώ, όμως, έχουμε «πνευματική επιβίωση». Τι σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι η παραμονή σε ένα περιβάλλον που αγνοεί την αξία σου δεν σε σκοτώνει σωματικά, αλλά σκοτώνει σταδιακά την ψυχή σου. Ο Viktor Frankl, τον οποίο θα επικαλεστούμε παρακάτω, έγραψε ότι ο άνθρωπος μπορεί να αντέξει σχεδόν οποιοδήποτε «πώς», αν έχει ένα «γιατί» [10]. Το να μένεις σε έναν χώρο που σου στερεί το «γιατί», που σου αρνείται την αναγνώριση της ύπαρξής σου ως ολόκληρου ανθρώπου, είναι μια μορφή πνευματικής ασφυξίας. Είναι η αργή φθορά της αυτοεκτίμησης, η διάβρωση της αυτοπεποίθησης, η σιωπηλή αποδοχή ότι η αξία σου εξαρτάται από την εύνοια των άλλων. Η φυγή, τότε, είναι πράξη αυτοσυντήρησης της ψυχής.

«Η πνευματική επιβίωση δεν αφορά μόνο την επαγγελματική ή κοινωνική μας θέση»

Οι περισσότεροι άνθρωποι διαβάζουν αυτή τη φράση και σκέφτονται τον εργασιακό χώρο ή μια τοξική παρέα. Αλλά η προσταγή είναι πολύ ευρύτερη. Το «μέρος» μπορεί να είναι:

Μια οικογένεια που σου αρνείται την αυτονομία σου.

Μια φιλία που βασίζεται στην εξάρτηση και όχι στον αλληλοσεβασμό.

Μια θρησκευτική κοινότητα που τιμωρεί τον ελεύθερο στοχασμό.

Μια πολιτική ιδεολογία που απαιτεί ομοιομορφία.

Ακόμα και η ίδια η πατρίδα σου, όταν η οικειότητα γεννά περιφρόνηση, όπως θα δούμε στο παράδειγμα του Χριστού.

Το «μέρος» είναι κάθε πλαίσιο –υλικό, κοινωνικό, ψυχικό– όπου η μοναδικότητά σου δεν μπορεί να ανθίσει.

«Η πνευματική επιβίωση αφορά  τον ίδιο, τον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης, της αυτοεκτίμησης και της αυτοπεποίθησης»

Εδώ φτάνουμε στη ραχοκοκαλιά του επιχειρήματος. Ο πυρήνας της ύπαρξης είναι η αίσθηση ότι υπάρχω ως αυτόνομη, μοναδική, αυτοπροσδιοριζόμενη οντότητα. Αυτοεκτίμηση είναι η βαθιά, αμετάκλητη πεποίθηση ότι είμαι άξιος σεβασμού, ανεξάρτητα από τις επιτυχίες ή τις αποτυχίες μου. Αυτοπεποίθηση είναι η πίστη στις δυνάμεις μου να αντιμετωπίσω τις προκλήσεις της ζωής.

Τώρα, παρατήρησε τι συμβαίνει όταν μένεις σε ένα μέρος που δεν σε αναγνωρίζει: Η αυτοεκτίμησή σου αρχίζει να κρέμεται από την επιβεβαίωση των άλλων. Ο Carl Jung το έθεσε με σαφήνεια: Η υπερβολική εξάρτηση από την εξωτερική αναγνώριση είναι μια προβολή, μια τοποθέτηση της δύναμής μας έξω από εμάς [12]. Η αυτοπεποίθησή σου, επίσης, διαβρώνεται, διότι κάθε σου προσπάθεια να εκφραστείς συναντά μια αόρατη αλλά σταθερή απόρριψη. Έτσι, ο πυρήνας της ύπαρξής σου –η ελευθερία να είσαι ο εαυτός σου– συρρικνώνεται.

Αντίθετα, η αποχώρηση είναι μια πράξη που αποκαθιστά τον πυρήνα. Είναι μια δήλωση: «Η αξία μου δεν διαπραγματεύεται. Δεν είναι αντικείμενο ψήφου. Υπάρχει, ανεξάρτητα από το αν εσύ τη βλέπεις ή όχι». Αυτή είναι η στωική στάση: η αξία μου είναι εσωτερική, είναι η αρετή μου, η προαίρεσή μου [1].

Η στωική θεμελίωση: Η αξία βρίσκεται εντός μας

Οι αρχαίοι Στωικοί, με τον Επίκτητο και τον Μάρκο Αυρήλιο, θα συμφωνούσαν με την ουσία αυτής της προτροπής, αλλά με έναν τρόπο που ανατρέπει την εξωτερική αναγνώριση. Για τον Επίκτητο, η αξία του ανθρώπου είναι εσωτερική και καθορίζεται από την αρετή του, όχι από τη γνώμη των άλλων. Το να παραμένεις σε ένα περιβάλλον που σου αρνείται την αναγνώριση σημαίνει ότι έχεις παραδώσει τον έλεγχο της αυτοεκτίμησής σου σε εξωτερικούς παράγοντες – κάτι που για τον Στωικό αποτελεί τη χειρότερη μορφή δουλείας [1]. Ο Μάρκος Αυρήλιος, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας-φιλόσοφος, μας υπενθύμιζε ότι η δική μας γνώμη για τον εαυτό μας πρέπει να έχει μεγαλύτερη βαρύτητα από τη γνώμη των πολλών [2]. Η παραμονή σε ένα μέρος όπου η αξία σου αγνοείται είναι, στωικά, μια πράξη αυτοεξαπάτησης. Η φυγή, λοιπόν, δεν είναι ήττα, αλλά μια πράξη επιστροφής στην εσωτερική σου αλήθεια.

Η υπαρξιακή αναζήτηση: Ο αγώνας και η δημιουργία

Ο Νίκος Καζαντζάκης, με τη φλογερή του φιλοσοφία, θα έβλεπε αυτή τη φράση ως έκφραση του πανανθρώπινου αγώνα για ελευθερία. Για εκείνον, η αξία του ανθρώπου είναι μια διαρκής κατάκτηση, όχι ένα στατικό χαρακτηριστικό. Το να μένεις σε έναν χώρο που αρνείται να δει το φως σου είναι να εγκλωβίζεσαι, να προδίδεις το χρέος σου να «ανεβαίνεις» [3]. Η αποχώρηση είναι η συνέχιση του αγώνα αλλού, εκεί όπου η ψυχή μπορεί να αναπνεύσει.

Η ποιητική της αξιοπρέπειας

Ο Οδυσσέας Ελύτης, υμνητής του φωτός, θα έβλεπε την αξία του ανθρώπου ως έμφυτη, συνδεδεμένη με την ικανότητά του να δημιουργεί ομορφιά και νόημα [4]. Το να μένεις σε ένα σκοτεινό μέρος, όπου αυτό το φως δεν αντανακλάται, είναι προδοσία της ίδιας σου της φύσης.

Ο Κ.Π. Καβάφης, από την άλλη, μας διδάσκει για την αξιοπρέπεια μέσα στην απώλεια. Στο ποίημά του «Απολείπειν ο θεός Αντώνιον», ο ποιητής συμβουλεύει τον Αντώνιο να αποχωρήσει με θάρρος από την πόλη που τον εγκαταλείπει [5]. Αυτή η αποχώρηση δεν είναι ήττα, αλλά η ίδια η ουσία της αξιοπρέπειας. Η παραμονή σε έναν χώρο που έχει πάψει να σε αναγνωρίζει ισοδυναμεί με μια αργή ψυχική φθορά. Το να φύγεις είναι να διασώσεις την τελευταία σου αξία: Την ίδια σου την αξιοπρέπεια.

Σύγχρονες ψυχολογικές προσεγγίσεις

Ο Daniel Goleman, με τη θεωρία της Συναισθηματικής Νοημοσύνης, τονίζει ότι η αυτοεπίγνωση και η αυτοεκτίμηση είναι θεμελιώδεις [6]. Το να παραμένεις σε ένα περιβάλλον που υπονομεύει την αξία σου είναι σημάδι χαμηλής συναισθηματικής νοημοσύνης, μιας ανικανότητας να θέσεις υγιή όρια. Η φυγή είναι πράξη συναισθηματικής ωριμότητας [7].

Ο Viktor Frankl, ο ψυχίατρος που επέζησε από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης των ναζί, απέδειξε ότι ακόμα και στις πιο απάνθρωπες συνθήκες, ο άνθρωπος διατηρεί την ύστατη ελευθερία: Να επιλέξει τη στάση του. Για τον Frankl, η αναζήτηση νοήματος είναι η πρωταρχική ανθρώπινη κινητήρια δύναμη [8]. Το να μένεις σε ένα μέρος που αρνείται την αξία σου είναι να ζεις μια ζωή χωρίς νόημα. Η αποχώρηση γίνεται έτσι πράξη επιβίωσης της ίδιας της ψυχής.

Ο Carl Jung, ο πατέρας της αναλυτικής ψυχολογίας, θα έβλεπε αυτή την ανάγκη ως μέρος της διαδικασίας της εξατομίκευσης (individuation), της πορείας προς την ολοκλήρωση του εαυτού [11]. Η υπερβολική εξάρτηση από την εξωτερική αναγνώριση είναι μια προβολή, μια τοποθέτηση της δύναμής μας έξω από εμάς [12].

Ο Joseph Murphy, πρωτοπόρος της ψυχολογίας της αυτοβελτίωσης, υποστηρίζει ότι το υποσυνείδητο λειτουργεί ως δημιουργική δύναμη που επηρεάζεται από τις επαναλαμβανόμενες σκέψεις, πεποιθήσεις και νοητικές εικόνες του ανθρώπου [15]. Σύμφωνα με τη θεωρία του, οι πεποιθήσεις που υιοθετεί το άτομο για τον εαυτό του μπορούν να επηρεάσουν τη συμπεριφορά, τις επιλογές και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται τις δυνατότητές του [15]. Η συνεχής έκθεση σε ένα περιβάλλον απαξίωσης μπορεί να ενισχύσει αρνητικές αυτοαντιλήψεις και περιοριστικές πεποιθήσεις, φαινόμενο που η σύγχρονη ψυχολογία εξετάζει μέσω των εννοιών της αυτοαντίληψης, της αυτοεκπληρούμενης προφητείας και των γνωστικών σχημάτων [16-18]. Για τον λόγο αυτό, η καλλιέργεια θετικής εσωτερικής εικόνας και η απομάκρυνση από σταθερά υποτιμητικά περιβάλλοντα αποτελούν σημαντικούς παράγοντες προσωπικής ανάπτυξης και ψυχικής ανθεκτικότητας [15].

Το κεντρικό παράδειγμα: Ο Χριστός στη Ναζαρέτ

Η πιο συγκλονιστική επιβεβαίωση αυτής της αλήθειας βρίσκεται στο κατά Λουκάν Ευαγγέλιο. Ο Ιησούς, επιστρέφοντας στη Ναζαρέτ, την πατρίδα του, μπήκε στη συναγωγή και διάβασε το βιβλίο του Ησαΐα. Οι συμπατριώτες του, όμως, αντί να Τον θαυμάσουν, σκανδαλίστηκαν. Γνώριζαν την οικογένειά του, τον ξυλουργό Ιωσήφ, τη Μαρία. Δεν μπορούσαν να δουν πέρα από τον γιο του τεχνίτη. Τότε ο Ιησούς, με την αυθεντία που τον χαρακτήριζε, τους απάντησε: «Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς προφήτης δεκτός ἐστιν ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ» – «αλήθεια σας λέω, κανένας προφήτης δεν είναι δεκτός στην πατρίδα του» [19]. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι αργότερα στα Ευαγγέλια αναφέρεται πως ακόμη και οι αδελφοί του Ιησού δεν πίστευαν αρχικά σε αυτόν (βλ. Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο 7:5), γεγονός που ταιριάζει με το πνεύμα αυτής της ρήσης.

Επίσης στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιο 6:4 αναφέρεται η φράση: «Οὐκ ἔστι προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς συγγενεῦσιν αὐτοῦ καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ» Αυτό αποδίδεται στα νέα ελληνικά ως: «Κανένας προφήτης δεν είναι ατιμασμένος, παρά μόνο στην πατρίδα του, ανάμεσα στους συγγενείς του και στο ίδιο του το σπίτι (ή την οικογένειά του).» ή  σε πιο φυσική νεοελληνική: «Ένας προφήτης τιμάται παντού, εκτός από την πατρίδα του, τους συγγενείς του και το ίδιο του το σπίτι.» Στα αρχαία ελληνικά, το ἄτιμος σημαίνει πρωτίστως αυτός που δεν λαμβάνει την τιμή που του αξίζει.

Αυτή η στιγμή είναι η ζωντανή ενσάρκωση ολόκληρου του επιχειρήματός μας. Ο Χριστός ο ίδιος, η απόλυτη αξία, βρέθηκε αντιμέτωπος με την απόρριψη στον πιο οικείο του χώρο. Και δεν έμεινε εκεί. Δεν προσπάθησε να πείσει, δεν επέμεινε. Συνέχισε την πορεία του. Τι μας διδάσκει αυτό;

Πρώτον, επιβεβαιώνει το φαινόμενο: Η έλλειψη αναγνώρισης δεν είναι σημάδι αποτυχίας, αλλά σχεδόν κανόνας στον οικείο κύκλο. Η υπερβολική οικειότητα γεννά περιφρόνηση.

Δεύτερον, απομυθοποιεί την ενοχή: Αν ο ίδιος ο Υιός του Θεού το βίωσε, τότε κανείς μας δεν φταίει για την απόρριψη που υφίσταται.

Τρίτον, μετατρέπει την αποχώρηση από ήττα σε αποστολή. Ο Χριστός δεν έφυγε πικραμένος, αλλά για να συνεχίσει το έργο του αλλού, εκεί όπου υπήρχε πίστη και υποδοχή. Η φυγή του ήταν μια πράξη πίστης στο κάλεσμά του, όχι εγκατάλειψη.

Ενότητα όλων των φωνών

Αυτή η πράξη του Ιησού ενώνεται αρμονικά με όλες τις υπόλοιπες φωνές στοχαστών. Οι Στωικοί μάς λένε ότι η αξία είναι εσωτερική [1,2], ο Καζαντζάκης ότι είναι αγώνας [3], ο Ελύτης ότι είναι φως [4], ο Καβάφης ότι είναι αξιοπρέπεια [5]. Ο Goleman μιλά για συναισθηματική ωριμότητα [6,7], ο Frankl για νόημα ζωής [8,9], ο Jung για ολοκλήρωση [11,12], ο Σαρτρ για την ελευθερία [13], ο Κίρκεγκωρ για το άλμα της πίστης [14] και ο Murphy για τη δύναμη των πεποιθήσεων [15]. Όλοι συγκλίνουν στο ίδιο σημείο: Η παραμονή σε ένα περιβάλλον που αγνοεί την αξία σου είναι μια μορφή πνευματικής αυτοκτονίας. Και ο Χριστός, με το παράδειγμά του, δεν το δίδαξε απλώς. Το  βίωσε [19].

Επίλογος: Το θάρρος της αποχώρησης

Το θάρρος να φύγεις από έναν τέτοιο χώρο δεν είναι θάρρος εγκατάλειψης. Είναι θάρρος επιβίωσης της ψυχής. Είναι η επιλογή να ζήσεις σύμφωνα με την αλήθεια σου, να μην επιτρέψεις σε κανέναν –ούτε σε συγγενείς, ούτε σε φίλους, ούτε σε συναδέλφους– να σου στερήσει το δικαίωμα να υπάρχεις ως ολόκληρος άνθρωπος. Όπως ο Χριστός έφυγε από τη Ναζαρέτ για να βρει την Ιερουσαλήμ, έτσι κι εμείς καλούμαστε να αφήσουμε πίσω μας ό,τι μας ακυρώνει, για να βαδίσουμε προς τον τόπο όπου η αξία μας –η εσωτερική, η δημιουργική, η υπαρξιακή μας αξία– μπορεί επιτέλους να ανθίσει.

Βιβλιογραφικές Παραπομπές (στυλ Vancouver)

1. Επίκτητος. Εγχειρίδιον. Αθήνα: Εκδόσεις Στιγμή; 2004.
2. Μάρκος Αυρήλιος. Τα εις εαυτόν. Αθήνα: Εκδόσεις Ζήτρος; 2024.
3. Καζαντζάκης Ν. Αναφορά στον Γκρέκο. Αθήνα: Εκδόσεις Καζαντζάκη; 2009.
4. Ελύτης Ο. Άξιον Εστί. Αθήνα: Εκδόσεις Ίκαρος; 1959.
5. Καβάφης ΚΠ. Ποιήματα (1897-1933). Αθήνα: Ίκαρος; 1984.
6. Goleman D. Η Συναισθηματική Νοημοσύνη. Παπασταύρου Α, μετάφρ. Αθήνα: Εκδόσεις Πεδίο; 2011.
7. Goleman D. Συναισθηματική Νοημοσύνη, άγχος και αυτοεκτίμηση. Αθήνα: Εκδόσεις Πεδίο; 2011.
8. Frankl VE. Το Νόημα της Ζωής. Μπαμπασάκης ΓΙ, μετάφρ. Αθήνα: Εκδόσεις Ψυχογιός; 2012.
9. Frankl VE. Αναζητώντας νόημα ζωής. Αθήνα: Εκδόσεις Ψυχογιός; 2012.
10. Frankl VE. … κι όμως ναι στη Ζωή. Αθήνα: Εκδόσεις Ψυχογιός; 2012.
11. Jung CG. Ο Άνθρωπος και τα Σύμβολά του. Αθήνα: Εκδόσεις Ιάμβλιχος; 1992.
12. Jung CG. Carl Jung: 7 μαθήματα που θα αλλάξουν τον τρόπο που βλέπεις τον εαυτό σου. Αθήνα: Εκδόσεις Ιάμβλιχος; 1992.
13. Sartre J-P. Ο Υπαρξισμός είναι ένας Ανθρωπισμός. Χατζημωυσής Α, μετάφρ. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη; 2008.
14. Kierkegaard S. Φόβος και Τρόμος. Σολωμού Α, μετάφρ. Αθήνα: Εκδόσεις Νεφέλη; 1980.
15. Murphy J. Η δύναμη του υποσυνείδητου. Αβραμίδης Ο, μετάφρ. Αθήνα: Εκδόσεις Διόπτρα; 1995.
16. Beck AT. Γνωστική θεραπεία και συναισθηματικές διαταραχές. Αθήνα: Εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα; 2006.
17. Ellis A. Το χρυσό βιβλίο της ορθολογικής σκέψης. Αθήνα: Εκδόσεις Θυμάρι; 2010.
18. Merton RK. Social Theory and Social Structure. New York: Free Press; 1968.
19. Η Αγία Γραφή (Παλαιά και Καινή Διαθήκη). Αθήνα: Ελληνική Βιβλική Εταιρία; 2008. [Κατά Λουκάν 4:24]

 

Σημείωση: Το παρόν επιστημονικό άρθρο γράφτηκε για λόγους ενημέρωσης των ιατρών και των λοιπών επιστημόνων υγείας και δεν αποτελεί  μέσο διάγνωσης ή αντιμετώπισης ή πρόληψης ασθενειών, ούτε αποτελεί ιατρική συμβουλή για ασθενείς, από τον συγγραφέα ή τους συγγραφείς του άρθρου.

Την ευθύνη της διάγνωσης, θεραπείας και πρόληψης των ασθενειών τις έχει μόνον ο θεράπων ιατρός του κάθε ασθενούς, αφού πρώτα κάνει προσεκτικά ακριβή διάγνωση.
Γιαυτό συνιστάται η αποφυγή της αυθαίρετης εφαρμογής ιατρικών πληροφοριών από μη ιατρούς. Τα συμπληρώματα διατροφής δεν είναι φάρμακα, αλλά μπορεί να χορηγούνται συμπληρωματικά, χωρίς να παραιτούνται οι ασθενείς από  τις αποδεκτές υπό της ιατρικής επιστήμης θεραπείες ή θεραπευτικές τεχνικές και μεθόδους, που γίνονται, όταν χρειάζονται, υπό ιατρική καθοδήγηση,  παρακολούθηση και ευθύνη. Οι παρατιθέμενες διαφημίσεις εξυπηρετούν της δαπάνες συντήρησης της παρούσας ιστοσελίδας 

Το παρόν άρθρο προστατεύεται από το Νόμο 2121/1993 και 4481/2017 για την πνευματική ιδιοκτησία. Η ολική ή μερική αντιγραφή του παρόντος επιστημονικού άρθρου χωρίς τη γραπτή έγκριση του Δρ Δημητρίου Ν. Γκέλη θεωρείται κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας και διώκεται βάσει της νομοθεσίας.